PIQUETEROS (12-02-2002)

"De piqueteros hebben de poort van de raffinaderij geblokkeerd. En de brug bij La Boca. En de snelweg" zoemde het rond lunchtijd nerveus door de gangen van het kantoor waar ik werk. Zo moet het tijdens de 80 jarige oorlog bij het beleg van Leiden en andere steden in de Nederlanden zijn gegaan als de vijand de poorten van een stad afsloot, bedacht ik tot mijn eigen verrassing. Mijn collega's weten dat ik een afspraak in het centrum van Buenos Aires heb en raden mij sterk af daar naar toe te gaan "veel te gevaarlijk, ze zijn overal". Beter blojan, dan dojan, dus zeg ik mijn afspraak maar af.

De "piqueteros" zijn een groeiend leger van verpauperde en vaak langdurig werklozen, die de laatste maanden regelmatig marsen op de hoofdstad ondernemen om aandacht te eisen voor hun problemen. Geen werk, geen geld, geen sociale voorzieningen en weinig te eten. In december vorig jaar leidde dat al tot voedseloproeren, waarbij op grote schaal supermarkten werden leeggeroofd. Door de gecompliceerde politieke situatie en de devaluatie van de Peso is er eigenlijk geen tijd voor werklozen, iedereen lijkt meer bezig te zijn met te overleven en heeft weinig zin om de problemen van anderen aan te horen. Om toch opgemerkt te worden, worden af en toe de stadspoorten naar Buenos Aires afgesloten, een paar bruggen en een paar snelwegen met een paar duizend man bezetten en het Beleg van Buenos Aires is een feit. Ja, de piqueteros zijn goed georganiseerd. Degenen die de poort van de raffinaderij blokkeren zijn leden van de Movimiento Territorial Liberación, dezelfden die vorige week het hoofdkantoor van Repsol-YPF enige uren blokkeerden. De eisen die ze stellen? Ze willen dat de olieindustrie onmiddelijk 50.000 mensen in dienst neemt voor een salaris van 1.000 Pesos per maand voor een zes urige werkdag. Het wettelijk minimum loon in Argentinië bedraagt 400 Pesos en dat er in de hele Argentijnse olieindustrie veel minder dan 50.000 mensen werken, is niet meer dan een onbelangrijk detail.

Rond een uur of vier in de middag alom opgeluchte gezichten, het begint te onweren en hard te regenen. In veel landen is dit een uitstekend recept om demonstranten naar huis te sturen, maar niet in Buenos Aires als je van buiten de stad komt en geen huis hebt om naar toe te gaan. De collega´s besluiten "uit veiligheidsoverwegingen" stipt op tijd te stoppen en in colonne naar huis te gaan "want er wordt met stenen gegooid en ze kunnen nooit alle auto's tegelijk raken". Als ik zelf een half uur later met een taxi naar huis ga, blijkt het nogal mee te vallen. Inderdaad aan beide kanten van de blokkades staan de tankauto's werkloos langs de weg geparkeerd, maar wij kunnen ongehinderd doorrijden.

De volgende ochtend staan de tankauto's tot aan de afrit van de snelweg geparkeerd, ruim een kilometer van de ingang van de raffinaderij. De piqueteros zijn er dus nog steeds en met meer mankracht dan gisteren. Keurig met hesjes aan waarop "MTL" staat, de afkorting van hun movimiento en stoer bewapend met lange latten van het model Mobiele Eenheid, kontroleren zij de smalle straten. Zonder problemen wordt het werk bereikt, maar op kantoor lijkt het wel of mensen via een andere route zijn binnengekomen en niet via de enig toegankelijke weg. "En toen deed de buschauffeur de deur open en toen kwam er zo'n vent met een bivakmuts op en een wapenstok in zijn hand de bus binnen!" vertelt collega Sandra met blosjes op haar wangen. "Maar wat deed ie dan?" "Nou, hij liep door de bus, keek rond, stapte weer uit en toen konden we doorrijden". Niets aan de hand, maar voor de collega's uit de beschermde Argentijnse middenklasse, die een arbeider nauwelijks een blik waardig keuren, een spannend avontuur dat maar net goed afliep.

Als we 's avonds weer naar huis gaan en "tot morgen" zeggen, is de reaktie "als je dan tenminste nog naar binnen kunt, want het is heel gewelddadig aan het worden. Bij de blokkade staan echter veel minder mensen dan in de ochtend "op wacht". De meesten zitten vredig in het gras langs de weg lekker in de zon bij te komen van een lange dag demonstreren. Op hetzelfde moment doen mijn al thuis gearriveerde collega's waarschijnlijk opgewonden verslag over hoe ze maar net uit het oorlogsgebied hebben kunnen ontsnappen.
Hoeveel verschil er tussen de echte wereld en de beschermde middenklasse wereld bestaat, kost niet veel moeite om te ontdekken. Als ik thuis de televisie aanzet om naar het nieuws van de dag te kijken, zendt het Argentijnse nieuwskanaal net de finale uit van de internationale "Bikini Open" kampioenschappen vanaf het strand in Mar del Plata. De winnaar? Het Argentijnse team!