WERKGELEGENHEIDSPROJEKT? (18022002)

De banken in Argentinië zijn sinds ruim twee maanden de gebeten hond. Dat begon in december toen de regering laat op een zaterdagavond aankondigde dat er met onmiddelijke ingang niet meer dan 250 Pesos of Dollars per persoon per week van de bankrekeningen kon worden opgenomen en dat alle spaarrekeningen vanaf nu zouden zijn bevroren. De bedoeling van de maatregelen was om de vlucht van Dollars het land uit te stoppen. Vrijwel direkt vormden zich lange rijen voor de geldautomaten die dan ook binnen een paar uur leeg waren én bleven tot dat de banken een week later de computers hadden aangepast aan de nieuwe omstandigheden. Tot dan was het mogelijk geweest Pesos of Dollars uit de muur te tappen omdat beide munsoorten dezelfde waarde hadden. Ondanks alle ontkenningen door regeringswoordvoerders werden de geruchten dat de Peso zou gaan devalueren steeds sterker. De banken namen het zekere maar voor het onzekere en toen de automaten het weer deden, gaven die alleen nog maar Pesos.

De protesten tegen de bevriezing van de bankrekeningen lieten niet lang op zich wachten en leidden eind december tot het aftreden van twee Presidenten in tien dagen. Maar hoewel de derde nieuwe President begin januari stoere beloften deed, verbeterde de situatie nauwelijks. De Peso werd gedevalueerd, de Dollar spaartegoeden werden "gepesifiseerd" tegen de officiële koers en niet tegen de veel hogere vrije markt koers en de spaartegoeden bleven bevroren. Dit laatste was volgens de regering nodig omdat als iedereen tegelijk zijn tegoeden zou gaan opeisen de banken één voor één failliet zouden gaan. Het ingelegde spaargeld was volgens goed bancair gebruik uitgeleend of belegd en dus gewoon niet beschikbaar. De spaarders wensten deze alleszins redelijke verklaring niet te horen en zo begonnen de dagelijkse protesten tegen vooral de banken die buitenlands eigendom zijn. Het "waarom" was eenvoudig en het vuurtje werd door leden van de regeringspartij aangewakkerd: "hun hoofdkantoren hebben geld zat en kunnen dit makkelijk naar Argentinië overmaken." De President zelf verklaarde dat "banken en financiële instellingen de afgelopen jaren vijf, zes, ja zeven keer zoveel rente aan Argentijnen berekenden dan dat zij in de VS of Europa deden en dat van die woekerrente nu maar eens wat moest worden teruggeven."

En de banken, hoe reageerden die? Tijdens de eind december protesten tegen President de La Rúa hadden de bankgebouwen het zwaar te verduren. De ruiten van de begane grond en de eerste verdieping werden vernield en daar waar de demonstranten er in waren geslaagd banken binnen te dringen, waren de geldautomaten en andere apparatuur professioneel gesloopt.
Een aantal hoofdkantoren ligt vlak bij elkaar aan de deftige winkelstraat Florida en hadden het uitnodigende karakter van sjieke winkels, maar dat was vóór de demonstraties. Lloyd´s Bank was de eerste in de City van Buenos Aires die, nadat de ruiten waren vervangen, de beneden verdieping barricadeerde met stevige aluminium profielen van het type damwand. De er tegenover gelegen Citibank volgde en deed het iets grondiger, eerst een laag hout tegen de ramen en daarna aluminium profielen er over heen en niet alleen de begane grond, maar ook de eerste verdieping. HSBC op de andere hoek deed het wat smaakvoller met een soort pantserplaten die in een bij de klassieke gevel passende kleur werden geverfd, Bank Boston deed het zelfde. Banken met minder rijke aandeelhouders beschermden zichzelf op een koopje. Banco Galicia plakte zwarte plastic folie over alle lichtbakken met hun naam er op en Banco Scotia Quilmes timmerde de ramen zo slordig dicht, dat het meer een onbewoonbaar verklaarde woning leek dan een bank. Alleen de Banco de la Nación, de nationale bank, deed niets. Iedereen wist al lang dat daar niets meer te halen viel.

De protesten worden met de dag wanhopiger en feller. De demonstrerende spaarders, veelal keurige mensen, rammen dag in dag uit met hun potten en pannen en sinds kort ook met hamers tegen de nieuwe "etalages". Sommigen brengen gereedschap mee om de aluminiumprofielen los te wrikken en als dat lukt, gaat er luid gejuich op. Ondanks de verscherpte bewaking dringen de demonstranten af en toe een bank binnen en houden daar dan onder het uitroepen van "wij willen onze dollars terug" of simpelweg "dieven" een luidruchtig potten en pannenprotest een "cacerolazo". Wat altijd lukt is de "nieuwe banketalages" met spuitbussen en verfkwast te bewerken: "ladrones - dieven", "chorros -boeven", "FMI fuera - weg met het IMF." Als ik aan het eind van de werkdag via de Florida naar huis wandel, poetst het schoonmaakpersoneel de grafitti al weer weg, iedere dag opnieuw. De spaarders hebben hun geld nog steeds niet terug, maar toch hebben hun protesten al wel iets opgeleverd: bewakers, glaszetters, bouwvakkers en schoonmakers die anders mogelijk werkloos waren geweest, hebben nu tenminste nog volop werk.