OBELISK OF SCHANDPAAL? (12-04-2002)

El Obelisco - de Obelisk is een niet weg te denken monument in het centrum van Buenos Aires. Het is niet zo´n obelisk die uit Egypte of Ethiopië werd gejat, zoals die in Londen, Rome of Parijs, maar een 67,5 meter hoge, wit geverfde "designer obelisk" van gewapend beton. De obelisk staat wat eenzaam in het midden van wat volgens de Porteños de "breedste avenue ter wereld" is, de 140 meter brede Avenida de 9 de Julio. De Obelisco werd in 1936 in opdracht van de stad Buenos Aires gebouwd om te herdenken dat Pedro de Mendoza 400 jaar eerder een eerste poging deed om de stad Buen Ayre te stichten. De zogenaamde "tweede stichting" van de stad, in 1580 door Juan de Garay, leidde pas tot blijvende bewoning van het gebied en op de voet van zijn standbeeld vlak bij het Casa Rosada staat dan ook "fundador de la ciudad - stichter van de stad." Zo blijkt eens te meer dat landen met een relatief korte geschiedenis er alles aan doen om het weinige dat ze hebben maximaal uit te buiten. Waarom de stichting van de stad met zo´n lelijke obelisk moest worden herdacht, is helaas volstrekt onduidelijk.

Vorig jaar december, tijdens de demonstraties die tot het aftreden van President de la Rúa zouden leiden, vielen er door het geweldadig optreden van de PFA, de Argentijnse Federale Politie, doden en gewonden aan de voet van de Obelisco. Ruim drie maanden later, liggen er onder toezicht van diezelfde PFA weer mensen doodstil op het asfalt, maar nu is de aanleiding heel wat vreedzamer: de New Yorkse fotograaf Spencer Tunick is er foto´s aan het maken voor zijn project "Nude Adrift."
Voor dit project reist Tunick de aarde rond om in vele wereldsteden foto´s te maken waarop grote groepen vrijwilligers in de open lucht naakt poseren. In zijn woonplaats New York viel dat niet mee. Hij werd gearresteerd met het argument dat hij geen kunst maakt, maar porno. Na tot aan het Hoog Gerechtshof te hebben geprocedeerd, lukte het hem uiteindelijk alsnog om in Central Park opnames te maken. Vorig jaar augustus was Tunick in Breda, vroeg daar gewoon een vergunning aan op het stadhuis en kon z'n gang gaan. Niet dat Breda een wereldstad is, maar omdat hij er toevallig moest zijn voor de opening van een expositie van zijn werk in Museum de Beyerd. Aan het eind van zijn toernee zullen de volgens Tunick beste 16 foto's worden gebruikt voor het samenstellen van de portfolio "Nude Adrift", die nu al voor $15.000 via zijn website is te bestellen.

In Buenos Aires is er ook ruim van te voren een vergunning aangevraagd en verleend. De 9 de Julio, waar vroeg op zaterdagmorgen toch al weinig verkeer is, is afgesloten. Het grote aantal, veelal jonge mannelijke, nieuwsgierigen en de media worden door dranghekken op afstand gehouden. De PFA bewaakt de kleren van de deelnemers en houdt "geklede streakers" uit de buurt.
De protesten van langdurig werklozen tegen de toenemende armoede en gebrek aan werk, de gesprekken van de regering met het IMF, de onrust in Venezuela, de oorlog in het Midden-Oosten lijken op één van de 24 uurs nieuwszenders opeens niet meer dan nieuws in de marge. De hele dag door is hét nieuws is de fotosessie van Spencer Tunick aan de voet van de Obelisco. Nadat de opnames zijn afgerond, worden een aantal vrouwelijke deelnemers gekleed geïnterviewd, een aantal mannen verschijnt bloot in beeld. Een wat mollige vrouw klaagt "het is zo jammer dat er zo weinig mollige vrouwen deelnemen" en een mooi meisje van 15 jaar verklaart koket "ik ben absoluut niet preuts en dit een fantastische gelegenheid om mijn lichaam aan iedereen te laten zien." Een macho latino, letterlijk piemelnaakt in beeld, heeft alleen zijn sokken aan en blijkt ook een held op sokken "ik hoop niet dat mi vieja - mijn moeder kijkt." Zoals in iedere stad bestaat de vergoeding van de deelnemers uit een door Tunick gemaakte en gesigneerde foto en zoals haast in iedere andere stad verklaren de deelnemers dat "ze dit graag voor het maken van kunst over hebben en dat het niet altijd over geld hoeft te gaan."

Wat soms, maar gelukkig niet in iedere stad, gebeurt, is dat verontwaardigde burgers naar de rechter stappen vanwege het vermeende aanstootgevende gedrag van hun blote medeburgers. In de hoofdstad van het conservatieve en katholieke Argentinië is het Oscar Igounet die de zon niet in het water kan zien schijnen. "Blote mannen en vrouwen die bij het opgaan van de zon op straat gaan liggen, op hun rug, op hun zij, op hun buik. Door en over elkaar heen tonen zij hun lichaamsdelen aan de hele wereld, laten zich fotograferen, wandelen zonder iets te verhullen over straat. 't Is pornografisch en exhibitionistisch. Terwijl ik er alles aan doe om mijn kinderen met traditionele Argentijnse waarden op te voeden, worden zij op deze manier gecorrumpeerd!" De burgemeester, Spencer Tunick, het televisiestation dat de beelden uitzond, alles en iedereen wordt gedaagd met de Obelisco als het middelpunt van het schandaal in de rol van schandpaal. Spencer Tunick reist een dag na de opnamen onbezorgd door naar São Paulo waar hij op 27 april a.s. in het Ibirapuera Park de volgende serie foto's zal maken. Deelnemers kunnen zich nog aanmelden via Spencer´s website www. spencertunick.com.

Op www.nerve.com/photography/tunick/nudeadrift/zijn een aantal foto´s te zien die Spencer Tunick in Nederland maakte. Kies op deze pagina eerst "visit other cities" en vervolgens "the Netherlands." Op deze site zullen binnenkort ook de foto's uit Buenos Aires en São Paulo zijn te bewonderen.