BURENRUZIE (19-06-2002)

Argentinië en Uruguay zijn van oudsher nauw met elkaar verbonden buurlanden. Toen de Spanjaarden de dienst uitmaakten in dit deel van de wereld, vormden de landen samen de kolonie "Río de la Plata" (Rivier van het Zilver), die vanuit Buenos Aires door een echte onderkoning werd bestuurd.
Gedurende de Napoleontische tijd, met de Spaanse koning Ferdinand II in de gevangenis en met de Fransen die in Spanje aan de touwtjes trokken, kwamen de burgers van Buenos Aires in opstand tegen de koloniale overheersing. Tijdens de revolutie van mei 1810 werd de onderkoning afgezet en werd de eerste stap op weg naar de onafhankelijkheid van de "Provincias del Río de la Plata" gezet. De formele erkenning van de onafhankelijkheid zou zes jaar later volgen.
Aan de overkant van de rivier, in de Banda Oriental oftewel op de Oostoever, zoals Uruguay toen nog heette, werden de Spanjaarden in 1811 buiten de deur gezet. De Argentijnen beschouwden de Banda Oriental als een vanzelfsprekend onderdeel van hun nieuwe natie, maar de Portugezen vonden het net zo vanzelfsprekend dat het een Braziliaanse provincie moest worden. En met de Banda Oriental als inzet werd er tussen 1825 en 1828 een Braziliaans - Argentijnse oorlog uitgevochten. Uiteindelijk werd na Engelse bemiddeling in 1828 de onafhankelijke Orientaalse Republiek Uruguay uitgeroepen.

Vaak krijg ik de indruk dat het veel kleinere Uruguay door veel Argentijnen nog steeds eerder als een Argentijnse provincie wordt beschouwd, dan als een souvereine staat. Beide landen hebben veel gemeen. De vlag is bijna hetzelfde, ze spreken Spaans met hetzelfde accent en hebben dezelfde grote voorliefde voor de "asado" de uitgebreide barbecue. Argentijnen stouwen zoveel mogelijk geld weg op bankrekeningen in Uruguay en gaan op vakantie in de mondaine badplaats Punta del Este. Omgekeerd hebben veel Uruguayos kleine baantjes in Argentinië. De economie van Uruguay is erg afhankelijk van de Argentijnse, met als gevolg dat de crises in Argentinië een negatieve invloed heeft op het welzijn aan de andere kant van de rivier. En zo ontstond er begin deze maand een in mijn ogen leuke burenruzie.

Jorge Battle, de President van Uruguay, wordt geïnterviewed door journalisten van de financiële nieuwszender Bloomberg. Eerst in het Engels en daarna nog een keer, nu in het Spaans. Het eerste vraaggesprek is klaar en de President, in hemdsmouwen achter zijn buro, ontspant zichtbaar. Wat hij zich duidelijk niet realiseert is dat de camera doorloopt. In de aanloop naar het tweede gesprek vergelijkt iemand buiten beeld de situatie in Uruguay met die in Argentinië. De President is behoorlijk in zijn kuif gepikt. Hij begint zich op te winden en met zijn vuist op zijn buro te slaan. "Hoe durft u Uruguay met Argentinië te vergelijken, bent u soms achterlijk?" schreeuwt hij tegen de vraagsteller "weet u wel wat er aan de hand is in Argentinië, het is daar van hoog tot laag één grote corrupte bende! Als de politici eens een paar jaar op zouden houden met te jatten, dan zou de crisis zo achter de rug zijn!" Maar daarmee is het nog niet gedaan, want ook collega President Duhalde krijgt een veeg uit de pan. "Met Duhalde kan je geen kant op" briest hij, de microfoon haast omverslaand "Duhalde heeft absoluut geen politieke macht en heeft geen enkel benul van hoe de problemen moeten worden opgelost!"

Prachtige televisie vind ik het. Hetzelfde fragment wordt die avond vele malen herhaald, de Argentijnen zijn diep beledigd en de vriendschap tussen beide landen lijkt een flinke deuk op te gaan lopen. Haastig verklaart President Battle, dat hij inderdaad heeft gezegd wat hij heeft gezegd, maar dat het "off the record" was gezegd, dus eigenlijk niet is gezegd. Hij kondigt aan de volgende dag de rivier over te zullen steken om persoonlijk uitleg te gaan geven aan President Duhalde.

De stem des volks, bij monde van mijn vaste taxichauffeur Roque, vindt dat van wat Battle heeft gezegd geen woord is gelogen. "Het is het alleen jammer dat de President van een bevriend land dit heeft gezegd en niet een van onze eigen politici. Er is er zelfs niet één die het voor de President heeft opgenomen of de moed heeft gehad het te ontkennen!" En, zo besluit hij "dat had trouwens toch geen zin gehad, want hij zou door iederen worden uitgelachen of voor leugenaar worden uitgemaakt:"

De ontmoeting tussen beide Presidenten wordt direkt op de televisie uitgezonden en levert voor de tweede achtereenvolgende dag mooie beelden op. De twee mannen zitten wat ongemakkelijk naast elkaar met het gezicht naar de camera's. Duhalde, met strak gezicht, in de rol van strenge biechtvader, Battle in de rol van schuldbewuste zondaar. Hij begint zijn biecht met te vertellen hoe hij als jongen onder armoedige omstandigheden bij de familie van zijn Argentijnse moeder in de wijk Belgrano heeft gewoond en hoe liefdevol hij daar altijd is behandeld. Als hij eenmaal goed warm is gedraaid, is de Latijnse spraakwaterval nauwelijks meer te stoppen. "Ja, ik heb een ernstige fout gemaakt en ik vraag u, meneer de President, en het Argentijnse volk mij te vergeven" waarbij hij de tranen uit zijn ogen veegt. Duhalde verblikt of verbloost niet, hij speelt zijn rol van biechtvader met verve en laat Battle nogmaals excuses maken en nog eens een keer. Tenslotte wordt de absolutie verleend. Kort en krachtig accepteert President Duhalde de verontschuldigingen van Battle "namens het hele Argentijnse volk" en verklaart dat wat hem betreft de zaak is afgedaan. De burenruzie is voorbij voordat ie goed en wel is begonnen en het televisienieuws is jammer genoeg weer net zo saai en voorspelbaar als een paar dagen geleden.