Deze week maar één foto>>>>

HALVE SANDWICHMANNEN (25-04-2003)

Bestaat de sandwichman nog? De man die, als een dubbele boterham met beleg ertussen, met een reclamebord op zijn buik en rug door de stad loopt? Ik meen me te herinneren dat er in Rotterdam vroeger een op stelten rondliep die was uitgedost als Uncle Sam. In een felblauw pak en een idem hoge hoed met de stars and stripes erop maakte hij reclame voor het American Import House. In Londen, in Oxford Street, liepen er ook altijd wel een paar sandwichmannen. Ik was aangenaam verrast toen ik rond lunchtijd in het centrum van Buenos Aires halve sandwichmannen tegenkwam, die kende ik nog niet..

Op doordeweekse dagen loop ik haast nooit door de stad. Vroeg op de dag, toen het nog schemerde, had ik iets gezien dat hoe dan ook moest worden gefotografeerd. Omdat het herfst is in Buenos Aires en het 's avonds al weer vroeg donker wordt, moesten de foto's op de dag worden gemaakt. Als ik terug wandel naar mijn kantoor, ontdek ik wat nieuws. In Rio de Janeiro had ik al eens zoiets gezien, tijdens een verkiezingscampagne. Mensen, die zodra het verkeerslicht op rood sprong, het zebrapad opstapten en een spandoek ontrolden met de naam van hun kandidaat erop. Niet minder origineel waren de jongens en meisjes die 's ochtends al voor dag en dauw in Copacabana, langs de drukke route naar het centrum, met vlaggen stonden te wapperen waarop de foto of de naam van hun kandidaat prijkte. Zonder uitzondering straalden deze moderne vendelzwaaiers verveling uit. Als je geen geld hebt, schijn je wel bereid te zijn om de lulligste karweitjes op te knappen, bezieling is echter zelden bij de prijs inbegrepen.

Hetzelfde gaat tegenwoordig op in het ooit "rijke" Buenos Aires. Zo zijn er "cafeteros" mannen en vrouwen die met een veredeld steekwagentje door de stad banjeren. Het wagentje heeft meestal twee schapjes. Op het bovenste staan een stuk of tien thermosflessen met koffie, chocolademelk en heet water. Voor 50 centavos pak je langs de straat snel even een plastic bekertje warme drank. Op de lagere schapjes staan de reserve thermosflessen. Meer ondernemende cafeteros hebben er een doos met sandwiches op staan of in de zomer een koelbox met blikjes frisdrank. De "maníneros," mannen die in de openlucht gesuikerde pinda's bereiden en verkopen, werken met een technisch geavanceerder karretje. Er is een soort keukenkastje op gebouwd waarin een gasfles met een kookpit zit. Bovenop het kastje is een ruimte uitgespaard die groot genoeg is voor een flinke koperen wok. Daarin wordt de suiker gesmolten waarmee de pinda's "klaar terwijl u wacht" van een krokant zoet laagje worden voorzien.

Over de mannen en vrouwen die in de drukke winkelstraat bij ons om de hoek toeristen een winkel proberen in te praten "ledder sjeket, ledder fektorie" of de mannen die bij de bioscopen in de Calle Lavalle filmliefhebbers naar binnen proberen te schreeuwen of de jongens en meisjes die niets anders doen dan de hele dag folders aan voorbijgangers uitdelen, heb ik het dan niet eens. Ook niet over de vele schoenpoetsers, de illegale geldwisselaars "cambio dólar, pago más!" of de talloze straatmuzikanten. Of de meisjes die, dag in dag uit in de felle zon of de koude regen, klanten parkeergarages in proberen te wuiven. Of de meisjes die alle dagen van de week klanten het internetcafé binnen moeten lokken. En al helemaal niet over de in de ware zin van het woord ambulante verkopers, die het openbaar vervoer een stuk minder saai maken. In de stadsbussen of in de ondergrondse wordt van alles en nog wat te koop aangeboden. Vorige week bijvoorbeeld: tijdschriften, nagelknippers, sokken, boeken, chocoladerepen, en naaisetjes. En nu hebben een paar slimme jongens uit Buenos Aires de halve sandwichman bedacht. Hij is de verbeterde versie van de spandoekjongen uit Rio. Hij is een tot leven gewekte reclamezuil en waarschijnlijk een heel stuk goedkoper dan de "vaste" reclamezuilen van de gemeente.

Het viel me op dat er een groepje jonge mannen bij de verkeerslichten rondhing. Hun hangplek? Lichtblauwe helm op en gekleed in een shirtje van het Argentijnse voetbalelftal. Toen het licht voor het wegverkeer op rood ging, klonk er een fluitsignaal. De jongens pakten een groot bord op en stelden zich over de volle breedte van de avenida op. De voorkant van de borden was uiteraard naar de wachtende automobilisten gedraaid. Op een volgend fluitsignaal tilden ze gelijktijdig de borden tot borsthoogte op. Op de borden bij het ene kruispunt stond reclame voor de paardenrennen in Palermo en op een ander kruispunt reclame voor een niet al te serieus weekblad. Toen het voetgangerslicht begon te knipperen, weer een fluitsignaal, borden naar beneden en allemaal terug naar het trottoir. En daarna weer van voren af aan.

In Nederland maakte armoede ooit rauwe bonen zoet. Om in april 2003 in Argentinië de ergste honger stillen, heb je dus al genoeg aan een halve sandwichman.


© Jacques de Rhoter

Foto by Jacques de Rhoter
Printversie