STREEPJESCODE (23092003)

“Jij altijd met je kunst.” Mijn geliefde reageert wat onderkoeld als ik haar vertel dat het zebrapad voor ons huis in een kunstwerk aan het veranderen is. En toch is het waar. Vanuit ons appartement op de zevende verdieping is het wat mij betreft overduidelijk dat een paar mensen druk bezig zijn om van de oversteekplaats een streepjescode te maken. Om aan alle twijfel een eind te maken, neem ik een paar foto’s vanaf het balkon en ga naar beneden om poolshoogte te nemen. En of ik gelijk heb. Pablo, Carmen en Luciana, studenten Grafische Vormgeving aan de UBA, de Universiteit van Buenos Aires, zijn bezig met het maken van een openbaar proefwerk.

Hoewel er op zaterdagmorgen aanmerkelijk minder verkeer is dan op een doordeweekse dag, komt het drietal slechts met moeite aan werken toe. De zebra ligt wat uit het zicht achter een flauwe bocht en, zoals te doen gebruikelijk is in Buenos Aires, doen de gemotoriseerde medeweggebruikers nauwelijks moeite om de voetgangers te ontwijken. Automobilisten beschouwen overstekende mensen nu eenmaal als een lastige insectensoort die er op uit is de vlotte doorstroming van het verkeer te verhinderen. Je bent hier je leven als voetganger nooit zeker. Zelfs als op de met lichten beveiligde zebra’s het oversteeklicht op groen staat, doen links of rechts afslaande chauffeurs alle mogelijke moeite om door te rijden. Respect voor een overstekende voetganger? Wat een stomme vraag!

De grafische ontwerpers in de dop hebben het zodoende drukker met het redden van het vege lijf, dan met het maken van een kunstwerk. Ik geeft wat nuttige tips. Pablo snijdt een “omleidingspijl” uit een stuk karton en plakt die op een keukentrapje dat voor de bocht op het wegdek wordt gezet. Het helpt zowaar! Zonder dat het mijn bedoeling was, wordt ik tot medelid van het projectteam gepromoveerd. De foto’s die ik al had gemaakt en nog zal gaan maken, blijken een bijdrage te kunnen gaan leveren aan de presentatie die, gezien het vluchtige karakter van het kunstwerk, geheel uit foto’s zal bestaan. Het project heeft twee onderdelen. De verandering van het zebrapad in een streepjescode met de tekst “El que no consume, no existe - hij die niet consumeert, bestaat niet” moet ‘s middags een vervolg krijgen op de trappen van de ondergrondse galerie even verderop. Daar zullen nog meer stellingen in beeld worden gebracht. “Kan jij dat ook komen fotograferen?” “Con mucho gusto - met veel plezier!”

Bij de grafische vormgeving gaat het meer om de lettertypen en de manier waarop de letters en tekens worden gerangschikt, dan om de diepzinnigheid van de stellingen vermoed ik zo. Het werk vordert langzaam. Als wij om een uur of twee gaan lunchen, is de streepjescode klaar en genieten de studenten van een lange lunch. Zij praktiseren zonder twijfel stelling 6 “El que no come, no piensa - hij die niet eet, denkt niet.” Als wij tegen half vijf terugkomen, zijn de werkzaamheden in en rond het trappenhuis net begonnen. We kletsen wat en ik schiet foto’s van het werk in uitvoering. Op de gevel van een naast gelegen gebouw wordt de stelling ”A donde va? - waar gaat u naar toe?” over het bordje “verboden aan te plakken” geplakt. De stelling bestaat uit een meerkeuzevraag met vier mogelijkheden ABC1, C2, D en E. Dit zijn de klassen waarin de wereld van de adverteerders deze consumptiemaatschappij heeft ingedeeld. Van kapitaalkrachtig tot zeg maar arm. Heel toepasselijk zal even later onze vaste bedelares juist daar om een “moneda” een geldstukje vragen. Zij valt overduidelijk in klasse “E”, niks te verteren.

De treden van de trappen van de galerie worden speels gebruikt om stelling 3 “El número de protestas son indicadores de al malestar social - het aantal demonstraties is een indicatie van het sociale onbehagen” te visualiseren. Dit is een echte Argentijnse stelling om te bewijzen dat het klote gaat in en met het land. In omgekeerde volgorde, van boven naar beneden, gaat het aantal demonstraties omhoog. Het hoogtepunt ligt in het jaar 2001, het jaar dat alles hier misging. Op andere helft van de trap staan de woorden “Para Arriba porcientos - Omhoog in procenten” met van beneden naar boven de woorden “aardappels, kaas, rundvlees, suiker en roomboter” met ernaast het percentage calorieën dat ze bevatten? De betekenis van de stelling “hij die niet consumeert, eet” ontgaat me, maar past wel in hun thematiek. Alle stellingen draaien tenslotte om consumptie, eten, consumptiegedrag en (na)denken.

Mijn deelname staat onder tijdsdruk. Het begint al te schemeren en over twee uur moet ik op zakenreis. Pablo heeft met zijn mobieltje zijn ouders opgeroepen. Zij plakken en passen en meten alsof zij examen doen in plaats van hun zoon. Carmen en Luciana plakken de laatste stelling “El que no piensa, no se educa - hij die niet nadenkt, wordt niets wijzer” op de tegels van de chique winkelstraat Florída. Twee dagen later verstuur ik vanuit mijn hotelkamer in Houston de foto’s naar Buenos Aires. Per omgaande krijg ik een warme Argentijnse reactie. “Dank voor je bijdrage. We hebben je naam vermeld bij degenen die ons project tot een succes hebben gemaakt!” Als ik een week later terugkom, is de streepjescode weer een zebrapad en de ingang van de galerie weer een trappenhuis. Alsof het nooit anders was.