ESCRACHE (27032006)

Al meer dan twee uur zwerf ik in steeds grotere cirkels door mijn buurt. Tevergeefs op zoek naar een bijzondere auto die ik een week geleden voorbij zag rijden, net toen ik mijn fototoestel niet bij me had. Daar had ik die dag al flink de pest over in en nu nog veel meer. De stille hoop dat het de auto is van iemand uit de buurt die ik vast en zeker nog wel eens tegen zal komen als ik maar lang genoeg volhoud, vervliegt langzaam maar heel erg zeker. Voor de verandering verliest de aanhouder.

In het park aan de voet van de Torre de los Ingleses, dat tegenover de treinterminal van Retiro ligt, is een grote groep mensen zich aan het voorbereiden op een demonstratieve mars. Aan de enorme spandoeken die ze bij zich hebben, is te zien dat het linkse activisten zijn uit de randgemeenten van de hoofdstad. Aan de gemaskerde gezichten van de met stevige houten knuppels bewapende voorhoede is te zien dat extreem links zich aan het verzamelen is. Vandaag, 24 maart 2006, is een vorige week in grote haast gecreëerde vrije dag om de militaire staatsgreep van 30 jaar geleden en de repressie die daarna volgde, te herdenken. De hele week al wordt er vrijwel iedere dag gedemonstreerd, maar de wat linksere demonstratie van vandaag begint pas om 6 uur en het is nu net half 2. “Die gasten zijn er wel heel vroeg bij” is de achteraf wat naïve gedachte die bij me opkomt. Ik maak wat foto’s en ga terug naar huis via het monument voor de gevallenen van de Malvinasoorlog en het Kavanagh gebouw, ooit de hoogste wolkenkrabber van Latijns Amerika. De strakke betonnen gevel verbergt het fraaie art deco interieur van de voormamelijk door rijke rechtse ballen bewoonde luxe appartementen.

Voor de ingang van het Kavanagh staan dranghekken. Erachter staat de op alles voorbereide “infanteria” de oproerpolitie. Aan de overkant van de straat staan reportagewagens van een aantal tv-zenders. Het kwartje valt, die demonstranten in het park komen zo meteen hier naar toe voor een escrache. Dat is een typisch Argentijns woord, dat niet voorkomt in het on-line woordenboek van de Real Academía Española, de Spaanse tegenhanger van de Academie Française. Volgens een terzake kundige collega is een eschrace “een samenkomst van een groep personen voor het huis van iemand met de bedoeling om in het openbaar zijn ongenoegen te uiten over het handelen – in het verleden of in het heden - van die persoon. Over het algemeen gaat een eschrache gepaard met spandoeken, vlaggen, spreekkoren en/of scheldpartijen. En vaak ook met het gooien van eieren, zakjes verf of andere rotzooi tegen de ramen of de gevel van het huis en/of het met spuitbussen op de muren van of op de straat voor het huis geschreven teksten.”

Vanaf het hoog gelegen terras in het park van de Plaza San Martín, dat zowel de voortuin van mijn eigen appartement is als die van het Kavanagh gebouw, zie ik de demonstranten een stiefkwartiertje later in beweging komen. Ze worden vooraf gegaan door de “stoottroepen” die het verkeer tot stoppen dwingen of omleiden om de mars vrijbaan te geven. Vlak voor mijn neus zie ik wat er gebeurt als er wordt tegengestibbeld. Dan duwt zo’n gemaskerde je even zijn knuppel tegen het hoofd of maakt het gebaar dat als je niet opschiet je auto zeer binnenkort aan een nieuwe voorruit toe zal zijn. Zo’n kort “gesprek” doet wonderen. Provocerend stelt de linie gemaskerden zich op tegenover de politiemannen. De leider geeft militair klinkende commando’s waarop men tot aan de dranghekken loopt, de knuppels heft en op de hekken ramt om de aankomst van de demonstratie te melden. Alsof dat nodig zou zijn. Kort daarna arriveren de met kleurige spandoeken en vlaggen bewapende demonstranten. Evita en Che en de 30.000 desaparecidos presente!!

De escrache is gericht tegen Alfredo Martínez de Hoz, de Minister van Economische Zaken tijdens de militaire dictatuur. Een geestverwante oud collega van de schoonvader van onze kroonprins. Hij is de kwade genius van de economische en monetaire hervormingen die, nadat de democratie was hersteld, tot de privatisering van de staatsondernemingen zou leiden en de gelijkschakeling van de Peso met de Dollar. Hij is derhalve de grondlegger van de huidge economische crises en de armoede die daar het gevolg van is. Dat beweren de woordvoerders van de demonstranten althans tijdens een serie straatinterviews. Toespraken, doorspekt met gespierd links jargon, volgen. Dat we vooral in de voetsporen van Che moeten treden. En dat het een schande is dat de politie in grote getale aanwezig is om een “represor” een onderdrukker te beschermen, iemand die in het gevang hoort te zitten. Ondertussen doen de spuiters hun werk. Op straat en op de gevel wordt “M. de Hoz vende patria – landverrader” gespoten. De gemaskerde spuiters worden “beveiligd” door een met knuppel bewapende kameraad. Een meisje spuit “Oz” in plaats van Hoz. “He trut, Hoz is met een H” wordt haar van alle kanten toegeschreeuwd.

Tot slot van de escrache wordt het volkslied gezongen en een grote pop, die Martínez de Hoz voorstelt, in de fik gestoken. Geheel onverwacht komt de tot dan toe uiterst rustig verlopen demonstratie tot leven. Vanuit de achterhoede worden stenen en verfbommetjes tegen de gevel van het Kavanagh gegooid, de gemaskerden gaan in de aanval. De politie “trekt zich terug” in de hal van het gebouw. Al het glas gaat eraan, de van de gevel terug spattende verf besproeit hen die vooraan staan te filmen en te fotograferen. De rode verf druipt via de klep van mijn pet over mijn gezicht. Uit een zijstraat komt een ander batiljon oproerpolitie aanzetten dat traangasgranaten afvuurt. De demonstranten zetten het op een lopen. De eschrache zit er op. Met bordeauxrode verf op het gezicht, met tranen in de ogen en met veel mooiere foto’s dan de bedoeling was, loopt deze frontlijnverslaggever opgewekt fluitend terug naar huis