DAGBOEK TRINIDAD - 2 (17072006)

Zaterdag, 8 juli 2006. “Stemmen in Elvira” is een boek waarin Naipaul een levendig beeld schetst van de verkiezingsstrijd voor een parlementszetel in een kiesdistrict op het platteland van Trinidad. Elvira zou in Caroni liggen, de streek rond de stad Chaguanas. Maar net als met Miguel Street in Port of Spain het geval was, is Elvira hoogstwaarschijnlijk een door V.S. Naipual bedachte naam. Collega Chris heeft ook nog nooit van het “Lion House” gehoord, het huis dat model heeft gestaan voor het boek “Een huis voor Meneer Biswas.” Dat het in Chaguanas te vinden moet zijn, staat voor mij als een paal boven water. Het was het huis waar de grootouders en ouders van Naipaul woonden, het huis waar hij is geboren. We besluiten te gaan lunchen en in het restaurant de weg te vragen.

Chaguanas is de grootste stad van Trinidad, de overgrote meerderheid van de bevolking is van Indiase afkomst. De meeste Afro Trini’s wonen in de hoofdstad. Chris ontspant, hier is hij “onder ons.” Het is druk in het stadje dat het koopjescentrum van het eiland blijkt te zijn. De hoofdstraat doet me erg aan een markt in een Afrikaans land denken. De curry, die ik graag wil eten, is iets te veel gevraagd. We lunchen in een Chinees restaurant dat door Indiërs wordt gedreven. Om mij een plezier te doen maken ze iets klaar dat op een curry lijkt. “Naipaul?” nooit van gehoord. “Lion House?” nooit van gehoord. Bij het naastgelegen reisburo is het siësta, men heeft geen zin om de deur open te doen. Op de begane grond zowaar een boekhandel, waar men zowel Naipaul kent als de weg weet. Het lijkt mij wel wat om juist hier een boek van Naipaul te kopen, maar ik kom bedrogen uit. Er staat zelfs geen enkel exemplaar in het schap. Ik ben diep teleurgesteld. “Hoe kan dat nou?” Werkoverleg volgt, vader wordt erbij gehaald “those books are just table ornaments!” zegt hij zeer beslist. “Worden de boeken van de Nobelprijswinnaar in zijn geboortestad dan niet gelezen?” De reactie die volgt laat niets te raden over. Met een van afkeer vertrokken gezicht zegt de man fanatiek “he has been bad mouthing Trinidad!“ Wow, daar ondervind ik heel erg direct waarover veel is geschreven, dat Naipaul absoluut niet geliefd is in zijn door hem ontkende vaderland. “I think I shall die if I had to spend the rest of my life in Trinidad. The place is too small, the values are all wrong and the people are petty” zo schreef hij in 1954 aan zijn vader. In ieder geval weten we nu waar het “Lion House” is te vinden.

Lion House valt dusdanig uit de toon langs de Chaguanas Main Road dat het onmiddelijk is te herkennen. Op de hoeken van het balcon op de eerste verdieping staan beelden van op apen lijkende leeuwen. Alsof om te bevestigen dat we goed zitten, is er een plaquette op de buitenmuur bevestigd. Onder het Hindoesymbool “Ohm“ - Naipaul’s grootvader was een pundit, een geestelijk leider binnen de hindoegemeenschap - staat “Lion House of Anand Bhavan – Het huis der zegeningen. Het voorouderlijk huis van de familie Capildeo. Bedacht, ontworpen en gebouwd door Pundit Capildeo in 1926. Gerestaureerd door zijn kleinzoon Surendranath Capildeo in 2001.” Het eerste deel is waar, het laatste ietwat bezijden de waarheid, het stralend wit gekalkte gebouw ligt er verlept bij. Het onbewoonde huis is gebouwd in de stijl van Gorakphur in Uttar Pradesh, de geboortestreek in India van de ontwerper. De grote houten deuren van de winkelruimte op de begane grond zitten op slot. De galerij ervoor ligt vol met rotzooi. Op een bovenverdieping lopen twee mannen heen en weer. Ik krijg de indruk dat de verbouwing, die in 1991 begon, een gebed zonder einde is.

Het heeft iets magisch om voor het geboortehuis van Naipaul te staan én het huis van meneer Biswas. De details van de hindoegoden in het stucwerk van de gevel zijn vervaagd omdat ze te vaak zijn overgekalkt. De gezichten van de leeuwen hebben menselijke trekjes, ze houden een kind vast of een aap. Boven de balcondeuren ronde spiegeltjes als decoratie. Er is vrijwel niets te zien, toch kan ik er geen genoeg van krijgen. Iets dergelijks is me al eens eerder met Naipaul overkomen, in Yamoussoukrou, de hoofdstad van Ivoorkust. In “De Krokodillen van Yamoussoukrou” beschrijft hij de bouw van de net iets grotere, maar verder getrouwe kopie van de Sint Pieterskerk in het oerwoud. Een geschenk van President Houphouët Boigny aan zijn volk en zijn kerk, of andersom. Ik had het boek gelezen en moest met eigen ogen zien wat daarin werd beschreven. Er was nog geen sprake van een eindeloze burgeroorlog in Ivoorkust en vanuit Nigeria, waar ik toen woonde, was het goed te doen. Het werd een reis die ik niet licht zal vergeten met als hoogtepunt het voederen van levende kippen aan de krokodillen van Yamoussoukrou, de mythische bewakers van het presidentiële paleis. Een leuk handeltje voor de militaire bewakers die, als de mythe waar is, daar slechts voor de schijn op wacht stonden.

Een kwart van de bevolking van Trinidad is Hindoe, hun huizen zijn te herkennen aan de kleurige vlaggen die op veel plaatsen zijn te zien. Niet zozeer in Port of Spain, vooral daar buiten. Die vlaggen representeren een mannelijke of vrouwelijk Hindoegod, aan wie een gebeden verzoek wordt of is gedaan. Lichte kleuren representeren een vrouwelijke godheid, de donkere een mannelijk, zo wordt mij onderwezen. Dat vermoedde ik al. Waar de vlaggestokken in de grond steken, staat een altaartje waarop offerandes en reukstoffen worden gebrand. Hindoetempels zijn minder zichtbaar, het zijn veeleer kerken en moskeeën die opvallen. In Bamboo, een dorpje even buiten Chaguanas, bekijk ik een hindoetempel in aanbouw. Jammer genoeg geen fleurige keramieken godenbeelden aan de buitenkant, zoals ik die uit het Verre Oosten ken, maar louter Ohm’s en Swastika’s. Belangrijke religieuze symbolen voor hindoes, wat saai en suspect voor niet ingewijden.

wordt vervolgd