KAAPSE KRONIEK - 37 (19042008)

Zondag, 23 maart 2008. De westkustweg op, de voorsteden door, door het lege landschap tot aan Yzerfontein. Rechtsaf. Een plattelandsweg met waarschuwingsborden voor overstekende schildpadden. Na een paar kilometer een stuk of vier windmolens boven op een heuvel. De “Darling National Demonstration Windfarm” heet de minder dan een handvol lullige molens. Heel toepasselijk heet de naastgelegen boerderij echter “Windhoek”, de locatie zit dus kennelijk wél goed. Naast het toegangshek staat een wat lachwekkend waarschuwingsbord “VERSIGTIG – Hierdie eiendom word beskerm deur slange”. Hoewel, ik moet toegeven op de hoogte te zijn dat het in Rio de Janeiro goed werkte. Onze vriendin Marjon, die ergens boven de stad in de wijk Santa Teresa woont, heeft een soortgelijk bordje op de buitenmuur van haar huis geschroefd met daarop de naam van het niet bestaande “Internationaal Onderzoeksinstituut naar Slangen”. Soms leveren behulpzame buren en passanten nooit ontsnapte slangen af, doch het houdt dieven op afstand. Tot in Rio toe telt een gewaarschuwd mens voor twee. Zelf ben ik altijd zonder enige angst naar binnen gestapt en heb nooit een slang gezien. Doodgewoon omdat die er niet zijn. Darling ligt een kilometer of tien van de hoofdweg af. Een slaperig dorp dat slechts in het nieuws komt omdat de “aftreeplek” - de huisvesting voor gepensioeneerden - wordt uitgebreid of zo. En dus vanwege dat ”windplaas” project. Plaas = boerderij = farm. Vandaar. Net buiten de bebouwde kom de begraafplaats, met opnieuw veel vers gedolven graven. Aids? In het centrum, zoals het hoort op het Afrikaanse platteland, het steile overheersende gebouw van de Nederduitsch Gereformeerde Kerk.

Op de eerste de beste voorrangskruising staat de wegwijzer naar “Evita se Perron“, het hoofdkwartier van Evita Bezuidenhout. Het is gevestigd in het overbodig geworden station van de Suid-Afrikaanse Spoorwee. Nog een banier en nogmaals groot EVITA SE PERRON op een muur van het parkeerterrein laten er geen twijfel over bestaan dat ik mijn reisdoel heb bereikt. “Evita se Perron” is een leuke woordspeling van Pieter-Dirk Uys, de geestelijke vader van Evita, en bedoeld als eerbewijs aan Evita Perón. Dit soort dingen spreken mij, als inwoner van Buenos Aires, altijd erg aan. Trouwens net als dat Chegedoe overal ter wereld. Uys’ Evita is de Zuid-Afrikaanse tegenvoeter van Dame Edna Average en net zo populair. Tijdens de apartheidsjaren stelde Evita op charmante, doch doordringende wijze de misstanden van die tijd aan de orde. Tot verbazing van velen werd dat zowaar toegestaan door het bewind. “DARLING” staat op het bord voor het complex. Aan de buitenmuren herinneringen aan de voormalige functie die het gebouw had. Ronde metalen borden met de nummers van lokomotieven en rijtuigen, borden die ooit boven de loketten hingen en de deur waar het bordje “Stationsmeester” nog opzit. Binnen is het een ander verhaal. Een winkel waar kunstzinnige huisvlijt van dorpelingen wordt verkocht en daarachter de oude stationstuin die is omgedoopt tot “Boerassic Park”. Een persiflage op “Jurassic Park”, de tijd van toen die nooit meer terug zal komen. In het “park” staan bloemen uit de Westkaap en uit Taiwan, die laatste zijn uiteraard van plastic. Vogels, wilde en minder wilde dieren van metaal, een treintje van beton “the gravy train” met het gezicht van de lachende Nelson Mandela op de voorkant van de stoomlocomotief. Net “Ivor the Engine”. Op het perron wuift Tannie Evita, zoals ze zich graag laat noemen, de trein na. Overal in de tuin waarschuwingsborden uit de “goede oude tijd” met opschriften als “HIERDIE GEBIED IS SLEGS VIR BLANKES” en “SPEELPARK SLEGS VIR BLANKE KINDERS”. Tussen de struiken en planten staan verscholen tuinkabouters, een betonnen buste van Lenin, echte vogels en namaakvogels, zo te zien eveneens afkomstig uit Taiwan. Wat weggestopt staat de auto van Evita’s echtgenoot Oom Hasie geparkeerd. Een klassieke Ford Fairlane die sprekend op de fameuze Argentijnse Ford Falcon lijkt. Kogelgaten in de voorruit. Stille getuigen van een mislukte moordaanslag in 1959 op het Parlementslid voor Laagerfontein Dr. JJ de V Bezuidenhout, zoals Oom Hasie volgens de fictieve burgerlijke stand heet. Die naam en zijn cv zijn uiteraard net zo imaginair als die van Evita zelf. Hoewel bedacht en geacteerd door Uys, zijn het wel personages die een geheel eigen leven zijn gaan leiden.

Politiek tegendraads is Uys zijn leven lang al. Een “kugel” – een opgetutte goed bij kas zittende Joodse vrouw - één van zijn vele creaties, zou ooit hebben gezegd dat er in Zuid-Afrika twee dingen mis zouden zijn: "one's apartheid and the other's black people". Ik kan daar wel om lachen. Zowel Oom Hasie als Pieter-Dirk zondigden met veel plezier tegen de “Gemengde Huwelikswet” en de “Ontugwet” die huwelijk en seksuele relaties met mensen van een ander ras verboden, net zoals seksuele relaties met mensen van hetzelfde geslacht. Uys bekende kort geleden in zijn column op 19 jarige leeftijd één van zijn eerste homoseksuele ervaringen te hebben gehad met een bruinmens, een kleurling. Oom Hasie werd in 1960 gearresteerd nadat hij op de parkeerplaats van een lokaal hotel was betrapt, terwijl hij op de achterbank van zijn Ford Fairlane aan het rommelen was met een zwarte serveerster. Beiden ontsnapten aan vervolging, Uys omdat hij niet werd betrapt, Oom Hasie dankzij zijn politieke vrienden binnen de Nasionale Partij. Een paar maanden geleden las ik het boek “De Ijzeren Wet” van Alan Paton, jawel de schrijver van “Tranen over Johannesburg”, waarin een blanke politieman genegenheid opvat voor een kleurlingvrouw en dat met zijn leven moet bekopen. Een bizar verhaal over een bizar verbod in een bizarre periode in Zuid-Afrika. Ik had hier tot de afschaffing van die wetten waarschijnlijk niet eens gezellig met mijn Nigeriaanse geliefde mogen rondwandelen en in het zelfde huis mogen wonen. Laat staan in hetzelfde bed slapen! Toch te gek voor woorden?

wordt vervolgd