NIEUWE KAAPSE KRONIEKEN - 17 (29052009)

Vrijdag, 1 mei 2009. Naast de voordeur van “Arbeid Adelt” hangt niet alleen het verzoek om de voordeur en het daarvoor geplaatste traliehek – net een gevangenisdeur uit een Amerikaanse film – altijd op slot te doen, maar ook een waarschuwende affiche om vooral geen druiven langs de grote weg te kopen. Zowel de verkoop als stoppen is streng verboden. Als je op heterdaad wordt betrapt, is de boete 750 Rand, zo’n 75 Euro. De grijpkans lijkt echter laag, anders zouden er niet zoveel van die jongens met doosjes druiven langs de weg hangen. “Nooit kopen” is het advies van Estelle, mijn gastvrouw, “die druiven zijn allemaal gestolen en van matige kwaliteit. De eigenaren van de druivengaarden nemen het voor lief dat er wordt gejat om geen onrust te veroorzaken”. Weer wat bijgeleerd. Langs de slavenklok in de achtertuin loop ik de druivengaard in. “Wijngaard” is niet van toepassing, omdat hier tafeldruiven worden gekweekt en geen wijndruiven. Net zoals een paar maanden geleden in Tulbagh valt het me op dat de druivenkweek zeer strak en uiterst efficiënt is georganiseerd, de goedkope arbeid even daar gelaten. De ranken zijn strak opgelijnd, zoals soldaten die staan aangetreden voor het appel. De planten zijn opgebonden tot op een hoogte waar de toppen van twee rijen een groene tunnel kunnen vormen waar de arbeiders doorheen kunnen lopen. Dat vergemakkelijkt zowel het wieden als het krenten en, aan het einde van het seizoen, het knippen van de te oogsten druiventrossen. Bovendien ligt de hele gaard aan de drip via een ingenieus irrigatiesysteem, zo ondek ik de volgende dag tijdens mijn ochtendwandeling. ’t Is bijna paradijselijk. Voor passanten zoals ik tenminste. Prachtig landschap. Groen zover het oog reikt met als omlijsting stoere hoge bergen waarvan de toppen vandaag erg zedig door de wolken aan het oog worden onttrokken.

Waarom de Hexvallei, Hexvallei heet is ietwat onduidelijk, zo lees ik na mijn wandeling in de salon in een boekje over de geschiedenis van de vallei én over het huis waar ik logeer. De ontginning door blanke kolonisten begon in de eerste helft van de 18e eeuw. Veehouderij was destijds de belangrijkse activiteit. “Hex” zou eerst “Exe” zijn geweest, vanwege kruisende rivieren of een pad dat de rivier kruisde en dus een X vormde. “Hex” van “Heks” verwijst naar een romantische affaire die nooit was, zo vertelt niet alleen de schrijver, maar iedere website die aan de vallei is gewijd. Elizabeth, het mooiste ongehuwde meisje dat er woonde, zou hebben beloofd te zullen trouwen met de jongen die haar een disa zou brengen. Een rode orchidee die hoog op de bijna onbegaanbare Matroosberg groeide en groeit. Een jongeman op wie ze heimelijk verliefd was, en die zich de moeite dus had kunnen besparen, beklom de berg, plukte de bloem en donderde tijdens de afdaling naar beneden. Zijn dode lichaam, met een rode orchidee in de hand geklemd, werd een aantal dagen later aan de voet van de berg gevonden. Dat brak het hart van Elizabeth. Zij sloot zich op in haar kamer, huilde en schreeuwde dag en nacht, kortom: ze werd gek van verdriet. Niet lang daarna zou zij zich uit het raam hebben gestort en zijn overleden. Volgens de lokale legende, spookt haar geest sindsdien op heldere nachten rond de top van de Matroosberg. De nacht dat ik er slaap, ligt die top verscholen in de wolken, waardoor ik helaas geen mooie spokende heks heb kunnen waarnemen.

Estelle bereidt “contrei kos”, hetgeen inhoudt dai ik krijg voorgezet wat de pot schaft, de maaltijd die zij en haar man vanavond ook zullen eten. Kos = eten, contrei = country = platteland. Ze zijn op dieet, legt ze me uit. Dat komt omdat haar broer kort geleden heel onverwacht in haar armen is overleden. In dit huis, in de salon waar we zitten nota bene. Dit soort bekentenissen door iemand die ik drie uur geleden voor het eerst heb ontmoet, kunnen me gestolen worden. Ze ontvluchten is echter, zoals nu, vaak onmogelijk. “Zonder waarschuwing vooraf, ineens weg”. Door de schok heeft ze spontaan suikerziekte opgelopen en is nogal stevig aan de maat geworden. Om tenminste enige piëteit te tonen, zal ik een andere – meer toepasselijke, doch minder smaakvolle - omschrijving achterwege laten. Maanden later is ze nog steeds zeer ontdaan dat dit zomaar heeft kunnen gebeuren. Gelukkig verplaatst het gesprek zich naar het ontbijt van morgenochtend, op mijn verzoek zal ze zorgen dat er korrelkonfyt op tafel zal staan. Mijn bonus voor het lenen van een willig oor.

Zaterdag, 2 mei 2009. De bewolking is opgetrokken, de Hexvallei en de Matroosberg liggen te blaken in de ochtendzon. Perfect voor de Ochre Trail later vanmorgen. Een korte ochtendwandeling door de druivengaard om Estelle de gelegenheid te geven de beloofde korrelkonfyt – druivenjam – smeerbaar te maken. Ochtendgeluiden in zo’n kleine vallei klinken erg ver en kaatsen terug van de bergwanden. Op Google Earth is heel mooi te zien hoe klein en hoe ingesloten deze vallei is. Totdat de Hexriviervalleipas werd aangelegd, hield de wereld hier zo’n beetje op omdat verder reizen vrijwel onmogelijk was. Een hernieuwde poging om te ontdekken waarom op sommige paaltjes in de gaard “INSPEKSIE” staat, faalt hopeloos. Geen enkele aanwijzing te vinden wat de functie zou zijn. Of zouden de geplukte druiven er worden gecontroleerd? De korrelkonfyt waar ik zo naar uitkeek, valt zwaar tegen. Veel te veel suiker gebruikt. Het moet mij natuurlijk overkomen dat in dé Zuid-Afrikaanse druivenstreek het eenvoudige druivenjamrecept volkomen verziekt is.

wordt vervolgd