VIVA EL PAPA ARGENTINO! VIVA! (27032013)

Als ’s middags even na vieren de telefoon gaat, ben ik net als de meeste inwoners van Buenos Aires nog totaal onwetend dat even daarvoor in het Vaticaan witte rook uit de schoorsteen van de Sixtijnse Kapel is gekomen en “onze“ stadgenoot Kardinaal Bergoglio tot Paus is verkozen. Aan de andere kant van de lijn is een redacteur van een vaderlands laatopdeavondradioprogramma met het verzoek of ik over een paar uur in de uitzending verslag kan doen uit zijn geboorteland. Natuurlijk kan ik dat. “We gaan er uiteraard vanuit dat u dan goed bent voorbereid“, wordt er geheel overbodig aan toegevoegd. Televisie, internet en de straat bieden snel uitkomst bij zo’n gelegenheid. Op straat gebeurt precies hetzelfde als wanneer tijdens een belangrijke voetbalwedstrijd een doelpunt wordt gescoord of de favoriete club van de automobilist kampioen is geworden: er wordt ritmisch getoeterd. Vrijwel alle nieuwskanalen zenden dezelfde televisiebeelden uit, zelfs een showbizzprogramma is geheel aan de verkiezing gewijd. Slechts één zender – C5N - heeft zijn eigen verslaggever in het Vaticaan, eentje bovendien met een zeer herkenbare Joodse achternaam. Hij kan zijn enthousiasme nauwelijks onderdrukken: “Máxima Zorreguieta koningin van Nederland en nu is een Argentijn tot Paus gekozen!“

Door de overleden oud-president Néstor Kirchner werd de toenmalige aartsbisschop van Buenos Aires ooit beschuldigd de “leider van de oppositie“ te zijn en vervolgens jarenlang met de nek aangekeken. Nadat Bergoglio zich had uitgesproken tegen wetgeving inzake het homohuwelijk – hij noemde dat “een oorlog tegen God“ -, tegen abortus en tegen adoptie door echtparen van hetzelfde geslacht – volgens hem “discriminatie van kinderen“ - beschuldige Christina Kirchner, Néstor’s weduwe en opvolgster, hem ervan in de middeleeuwen en de tijden van de inquisitie te leven. Uiteraard negeerde ook zij Bergoglio nadrukkelijk. Zijn verzoeken om als hoofd van de katholieke kerk in Argentinië door haar te worden ontvangen, werden vrijwel altijd afgewezen. Tegen die achtergrond werd direct na zijn verkiezing tot Paus het grofst mogelijke geschut in stelling gebracht om hem in diskrediet te brengen. Zo werden oude en nooit bewezen beschuldingen opgerakeld van collaboratie met het militaire junta tijdens de dictatuur van 1976 – 83 en betrokkenheid bij de verdwijning van twee in de sloppenwijken werkende Jezuïten. Er was echter niet gerekend op het enthousiame van de Argentijnse bevolking en de positieve internationale reactie op de verkiezing van de eerste Latijns-Amerikaanse Paus. Omdat ik nauwelijks 500 meter van de kathedraal van Buenos Aires woon, ging ik daar na de radio-uitzending poolshoogte nemen om slechts trots en euforie te zien op de trappen ervan. En waar al die Vaticaanse vlaggen zo opeens vandaan kwamen, daar begreep ik echt niets van.

Volgende scène: de Argentijnse presidente als eerste staatshoofd op bezoek bij een Paus die zij zelf weigerde te ontvangen. Elegant in het zwart gekleed, koket hoedje op het hoofd, uitwisseling van geschenken. Ze wil de Paus aanraken en vraagt hem een paar keer of dat is toegestaan, het protocol schrijft in deze de limieten voor, waarop de Paus die nog geen Paus is haar op de wang zoent. Blozend als een opgewonden tiener na de eerste kus zegt ze: “Ik ben nog nooit eerder door een Paus gezoend!“ Ondertussen draait in Argentinië de politieke wind. Adolfo Pérez Esquivel, in 1980 winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede, verklaart dat Bergoglio beslist geen collaborateur was, maar ook niet in het verzet zat. De verdwenen Jezuïten werden overigens na een paar maanden vrijgelaten en er duikt een video op met een getuigenis van de nieuwe Paus over zijn contacten met de junta om de twee vrij te krijgen, De politieke wind draait nog verder bij. Televisie en kranten doen ondertussen niets anders dan in het verleden graven: zijn zuster wordt geinterviewd, het huis waar zijn ouders woonden komt in beeld, zijn eerste liefje - “óf ik trouw met jou óf ik word priester“ - zou hij haar hebben toevertrouwd, zijn liefde voor de voetbalclub San Lorenzo, zijn eenvoudige manier van leven, zijn nadrukkelijke betrokkenheid met de allerarmsten in de maatschappij..

De kathedraal is overvol tijdens de nachtwake in afwachting van de inwijding. Er wordt uit de Bijbel gelezen, na iedere zoveel zinnen klinkt “en dit is het woord van God“, dat daarna door de gelovigen wordt herhaald. Op een prominente plaats in het midden zit een in wit gewaad geklede geestelijke met een rood keppeltje op het hoofd, ’t is net of hij zit te dommelen. Zelf noemt hij het waarschijnlijk mediteren. In de ene zijbeuk wordt zeer in het openbaar de biecht afgenomen, iets dat mijn ex-gelovige Limburgse gezelschapsdame met stomheid slaat. Aan de andere kant zijn een aantal gelovigen voor het altaar van Nuestra Señora de Luján, de beschermheilige van Argentinië, in gebed verzonken. De aanstaande Paus heeft zijn landgenoten niet tevergeefs gevraagd om voor hem te bidden. Buiten bloeit de handel: foto’s, buttons, vlaggen, t-shirts en posters met de afbeelding van Franciscus erop gaan grif van de hand. Televisie, kranten en weekbladen houden de aandacht gaande, dag in dag uit, urenlang: eerste mis, eerste dit, eerste dat, eerste wonder – een Argentijn beweert dat na door de toen nog kardinaal te zijn gezegend de amputatie van zijn been niet langer nodig was - eerste Palmzondag. Op die Palmzondag verschijnen in mijn buurt legaal en wildgeplakte affiches waarop overheden en vakbonden hun instemming met de verkiezing van de Paus in het openbaar belijden. Later die dag bezoeken wij de Feria de Mataderos waar de Argentijnse identideit met muziek, zang, dans, eten en drinken wordt gevierd. En natuurlijk door de nodige prullaria met de afbeelding van Papa Francisco erop aan te bieden. Viva el Papa Argentino! Viva!