NAAR DE BRON VAN DE MAAS - 2 (09082015)

Vlak voor Neufchâteau – op zo'n 75 kilometer van de bron van de Maas – ligt Domrémy-la-Pucelle, het dorp waar Jeanne d'Arc omstreeks 1412 op de boerderij van haar vader werd geboren. Vrijwel aan de oever van de Maas bovendien. Omdat zij beter bekend is als de Maagd van Orléans, een stad die honderden kilometers naar het westen ligt, is dit wel het laatste wat ik had verwacht. Jeanne leefde zen stierf tijdens de Honderdjarige Oorlog (1337 – 1453), die met onderbrekingen zelfs 116 jaar heeft geduurd. Het was een ordinaire successieoorlog tussen het Huis Valois en het Huis Plantagenet met als inzet de Franse troon. De Engelse Koning Edward III, lid van het Huis Plantagenet, maakte er aanspraak op en werd in 1369 gekroond. De troon was echter al in 1364 door Karel V, lid van het Huis Valois, bestegen. De zeer vrome Jeanne – haar geboortehuis ligt pal naast de kerk – was er van overtuigd dat het haar roeping was om Orléans, dat was bezet door de Engelsen, te ontzetten. Hetgeen op 8 mei 1429 lukte. Gekleed in mannenkleren, want vrouwen telden toen echt niet mee. Zij leidde de veldtocht die er uiteindelijk voor zou zorgen dat Karel VII op 17 juli 1429 in de kathedraal van Reims tot Koning van Frankrijk kon worden gekroond. Ongeveer een jaar later zou ze gevangen worden genomen en worden uitgeleverd aan de Engelsen. Ze werd aangeklaagd als zijnde een ketter en een heks en belandde in Rouen op de brandstapel. Haar geboortehuis is uitgebouwd tot een bedevaartsoord: door de katholieke kerk werd ze in 1920 heilig verklaard, voor de Fransen is ze een nationale heldin. Ik heb het niet zo op heiligen of heldinnen en rijd na een kort oponthoud verder.

Tussen Neufchâteau en Bazoilles-sur-Meuse gaat de Maas een tijdje ondergronds, niets te zien dus. In deze regio is de rivier trouwens toch al stukken minder zichtbaar in het landschap, maar het landschap zelf verandert niet al te veel. De weg meandert voort alsof het een rivier is, heuvel op heuvel af, akkers worden afgewisseld door bossen en dorpjes waar je dankzij de maximumsnelheid van 50 kilometer per uur er toch nog twee minuten over doet om door de bebouwde kom te rijden. De monotonie wordt enigszins onderbroken door een van rollen hooi gebouwd “kasteel” en het op 45 kilometer van de bron gelegen dorp Goncourt. Die naam is beroemd vanwege de Prix Goncourt, een belangrijke Franse literatuurprijs die jaarlijks wordt toegekend door de Société Litéraire des Goncourts, beter bekend is als de Académie Goncourt. Die Académie werd bij testament opgericht door de schrijver, literatuur criticus en uitgever Edmond de Goncourt, mede ter nagedachtenis aan zijn eerder overleden broer Jules met wie hij tot zijn dood in 1870 samenwerkte. Een wat vage beeltenis van de broers siert de gevel van de dorpsbibliotheek, terwijl die in Nancy werden geboren. Men beroept zich er hier echter op dat hun voorouders wel uit het dorp afkomstig waren en dat de broers er tijdens hun jeugdjaren de vakanties doorbrachten......... Het hooggelegen Romain-sur-Meuse – op 36 kilometer van de bron – ligt wat van de weg af, geen rivier te zien, maar wel een lavoir. Zo'n openbare wasplaats is in ieder geval een indicatie dat er door een beek, een stroom of een rivier water wordt aangevoerd. Terug naar de doorgaande weg of binnendoor? Binnendoor, wie weet wat ik daar onderweg naar Dammartin-sur-Meuse nog zal tegenkomen.

In Dammartin – op slechts 5 kilometer van de bron – een lavoir dat op de oever van de Maas ligt. Het rivierwater wordt deels via de wasplaats omgeleid, als er tenminste water door de bedding stroomt. Het lavoir is kurkdroog en la Meuse is hier sniet meer dan een lullige sloot, een eerste signaal dat er in de “bron” op dit moment niet al te veel water opborrelt. Vlak voor de afslag naar Pouilly-en-Bassigny, waar de Maas ontspringt, staat een vrij uniek bord langs de weg, “Ligne de Partage des Eaux” staat er op, met daaronder: Mer Méditerranée met getekende links afslaande stromen en Mer du Nord met rechts afslaande stromen. Hier, op het Plateau van Langres, ontspringen meerdere rivieren die in de Middellandse Zee, het Kanaal of de Noordzee uitmonden. Hoe dat precies werkt is mij onduidelijk. Waarom stroomt de Maas naar het noorden, de Seine naar het westen en de Vingeanne via de Saône naar het zuiden? Waarom stromen die drie rivieren andere kanten op? Het heeft ongetwijfeld met de gesteldheid van het terrein te maken, want zegt het gezonde verstand niet dat water de weg van de minste weerstand volgt? In Pouilly geen enkele indicatie waar de Maasbron ligt. Ik weet dat die wordt gemarkeerd door een monument aan de rand van een weiland. Na wat rondrijden vraag ik de weg en wordt teruggestuurd in de richting waar ik vandaan kom. Langzaam rijdend ontdek ik opnieuw niets, maar als de nood hoog is, is de redding nabij: ik word ingehaald door degene die me de weg wees. “Terug naar het dorpsplein en rechtsaf slaan, na 400 meter aan je linkerkant ligt de bron”. Deze keer is het raak, een paar minuten later sta ik voor de Source de la Meuse.

wordt vervolgd