COLOMBIA – OVER AFRO'S, BOTERO, ESCOBAR & GARCÍA MÁRQUEZ - 61 (09112017)

Woensdag 29 maart 2017 – Cartagena de Indias
Volgens afspraak ga ik tegen het eind van de middag langs bij El Heraldo waar Wilfred Arias, de fotograaf van de krant die door iedereen op kantoor Pipi wordt genoemd, mij als een oude vriend ontvangt. Hij heeft de “unieke foto” die hij ooit op een avond van García Márquez in zijn slaapkamerraam mocht schieten gevonden en als bonus – voor mij dan – bovendien de foto's die hij vorig jaar mei maakte tijdens de inhuldiging van de brozen buste van Gabo bovenop de zuil waarin de urn met zijn as wordt bewaard. Zeg maar zijn grafmonument. Dat staat op de patio van het voormalige Claustro de la Merced waar ik maandag nog voor een gesloten deur stond. Zijn vriend Juan Gossaín, journalist en schrijver, vertelde tijdens de inwijding hoe Gabo hem lang geleden eens had gezegd: “La gente sabe que a mí me gusta vivir en Cartagena …..... – Men weet dat ik graag hier in Cartagena woon, maar nog veel liever zou ik hier begraven willen worden!” Bij deze dus en met dank aan Pipi ben ik er achteraf zelfs nog een beetje getuige van geweest.

Door de inmiddels donkere straten van Cartagena wandel ik naar de vrouwengevangenis. Het is warm, de luchtvochtigheid is hoog, het is onverwacht gezellig op straat door een paar pleintjes vol met openluchtrestaurantjes. De gevangenbewaarders zitten in vrijetijdskleding naast de openstaande traliedeur van het restaurant, in de entree staat een rek met door gevangenen gemaakte blinkende ronde tasjes voor de verkoop en is er een bar. Vervolgens een traliewerk met erachter het restaurant waarin de keurig gedekte tafeltjes staan. De enige andere gasten zijn een Colombiaans echtpaar met een slapende baby van 5 maanden in de kinderwagen. Details die je ongewild oppikt, het hoort bij de Zuid-Amerikaanse ambiance zal ik maar zeggen. De twee dames van de bediening zijn gekleed in zwart T-shirt en zwarte lange broek. Net als op de muur naast de ingang staat er op de T-shirts “Segundas Oportunidas – Tweede Kansen.” In de keuken dragen ze hetzelfde uniform aangevuld met een pet op het hoofd waarop “Yo creo en las SEGUNDAS OPORTUNIDADES” staat om als het ware te benadrukken dat de gevangen zittende dames daar zelf ook in geloven. Paula, degene die mij bedient, is een charmante jonge Mexicaanse. Ze is verrassend openhartig, hetgeen mij gelijk over mijn schroom heen helpt om haar eventueel persoonlijke vragen te stellen. Maar eerst vraag ik om toestemming foto's te maken en bezoek de keukencel. Traliehek open, traliehek dicht. De chef-kok, Hosman Valenzuela, is geen gevangene maar waarborgt de kwaliteit van de maaltijden, hoewel de dames zouden zijn getraind door meerdere bekende koks, waarvan er zeker eentje een Michelinster heeft. Onwennig hoor zo'n bezoek, maar het zijn de dames, die ervaring hebben met nieuwsgierige bezoekers, die het voortouw nemen bij de eerste aarzelende stappen tot communicatie. 't is net of ze mediatraining hebben gehad.

Het project is een initiatief van de Colombiaanse actrice Johana Bahamón middels haar Fundación Teatro Interno. Het is het eerste “gevangenisrestaurant” in Latijns-Amerika, het idee is overgenomen van het Italiaanse ”InGalera” het in de Bollate gevangenis van Milaan gevestigde restaurant dat er stukken gelikter uitziet en van Tripadvisor veel te veel sterren krijgt. “El dinero recaudado en INTERNO.... – Het geld dat in INTERNO wordt verdiend, is een gift bestemd om de kwaliteit van leven te verbeteren van de gevangenen van San Diego de Cartagena, hun gezinnen en anderen die in Colombia nog gevangen zitten of zaten.” Ik bezoek het tijdens de proeftijd, “morgen,” zo vertelt Luz Adriana Díaz me, “hebben we het eerste evaluatiegesprek met de directie, mensen van het Ministerie van Justitie en van de Penitentiaire Dienst uit Bogotá.” Luz begeleidt het project namens de stichting. In mijn achterhoofd hangt dat we in Nederland ooit een gevangenis hadden die het “Hilton aan de Maas” werd genoemd, iets dat voor derdewereldlanden extreem luxe gevangenissen zijn, vergelijkbaar met vijfsterren hotels. Een eigen cel? Internet? Een eigen douche en toilet? “Wij delen hier één cel en één enkel toilet met 25 anderen” vertelt Paula even later. Maar ik wil natuurlijk weten waarom ze hier zit en voor hoelang. Ze heeft geen geheimen, een paar jaar geleden werd ze op de luchthaven van Cartagena gearresteerd toen ze drugs naar Mexico probeerde te smokkelen. “Zoals in Alerta Aeropuerto?” het programma van National Geographic Channel dat ik uit Argentinië ken. “Precies zo!” bevestigt ze opgewekt terwijl ze me het menu geeft. Voor hen die het programma niet kennen: de camera's volgen de ambtenaren belast met het opsporen van drugsmokkelaars die, tenminste volgens de beelden die worden uitgezonden, aan de lopende band smokkelaars oppakken die bolletjes cocaïne hebben geslikt of drugs in de bagage of schoenen en zo hebben verstopt. Het is één grote goed nieuws show waarin zelden wordt mis gegrepen. Op het ongeloofwaardige af.

wordt vervolgd