OEFENEN MET STEMMEN (05032021)

Ondanks dat ik ondertussen meer dan de helft van mijn leven buiten Nederland woon - begin jaren 80 gedurende bijna 4 jaar en daarna onafgebroken sinds eind 1986 - ben en blijf ik een Kiesgerechtigde Nederlander die soms zijn stem mag uitbrengen bij in het vaderland te houden verkiezingen. Niet wanneer waar je in het bevolkingsregister staat bepalend is, zoals voor de Gemeenteraad of Provinciale Staten, maar wel aan verkiezingen waarbij dat niet het geval is zoals voor de 2e Kamer of het Europese Parlement. De Haagse regelneven die daarvoor in de vorige eeuw vanachter hun bureaus de regels bedachten, keken daarbij niet veel verder dan hun neus lang was en gingen er, voor mijn gevoel althans, vanuit dat zoals de dingen in Nederland geregeld waren, dat overal wel zo zou zijn. Dat was nog in het pre-internettijdperk en dus ook het pre-Googletijdperk. Het zou hun vast hebben verbaasd te horen dat waar ik in West-Afrika woonde geen rode brievenbussen op de hoek van de straat stonden die minstens één keer per dag werden gelicht en dat er daarna een onzichtbaar distributiesysteem in werking trad om ervoor te zorgen dat de brief die je had gepost 1 of 2 dagen later door een postbode bij de geadresseerde werd bezorgd, want anders zou je vast geen regels bedenken waarbij goed functionerende posterijen essentieel zijn. Gevolg: tussen eind 1986 en de Europese verkiezingen van juni 2004 was het voor mij praktisch onmogelijk om te stemmen.

December 2003, vanuit Lagos ben ik via een paar jaar Rio de Janeiro in 2001 in Buenos Aires beland. Dankzij genereuze arbeidsvoorwaarden woon ik daar op loopafstand van mijn werkplek in een barrio – een wijk - waar de post regelmatig wordt bezorgd én waar er via de telefoonlijn toegang is tot het internet. Daardoor kan ik zowaar bij de verkiezingen voor het Europese Parlement in 2004 meedoen met het experiment om vanuit het buitenland per internet of telefoon te stemmen. Hoe het is afgelopen weet ik niet, maar in 2012 en 2017 moest ik gewoon weer Registratieformulier (Model D 3) indienen bij de Gemeente Den Haag om per brief te kunnen stemmen bij de Kamerverkiezingen. Een maand of drie voordat ik uit Argentinië naar Frankrijk zou gaan verhuizen, kreeg ik bericht van de afdeling Verkiezingen dat de Kieswet per 1 april 2017 was aangepast om het voor Nederlanders die in het buitenland wonen makkelijker te maken om te kunnen stemmen: nog 1 keer registreren en dan krijgt U de benodigde papieren voortaan automatisch thuis gestuurd. Aldus sta ik sinds oktober 2017 in het Permanente Register van kiezers buiten Nederland, deed in mei 2019 mee aan de Europese Verkiezingen en ontving al in november 2020 een mail waarin de verkiezingen van 17 maart 2021 werden aangekondigd en net voor het nieuwe jaar zelfs alvast mijn briefstembewijs.

Vorige week vrijdag viel de envelop van de Gemeente Den Haag met een klap op de deurmat. Ik kende de inhoud omdat de Projectmanager Kiezers buiten Nederland me dat een paar dagen eerder per mail had laten weten: Uw stembiljet is per post verstuurd. Het was de datum in de aanhef die gelijk opviel: Op 22 maart 2021 hebben wij u per post het stembiljet, het overzicht van de kandidaten en een instructiefolder voor de Tweede Kamerverkiezing 2021 gestuurd. Vijf dagen na de verkiezingen? Dat leek me een nogal slordige fout, die ik voor de zekerheid toch maar aan het projectteam meldde. Voor het einde van de dag ontvingen alle Kiezers buiten Nederland een rectificatie: 22 maart moest 22 februari zijn. Maandagochtend moet ik thuis zijn voor de jaarlijkse passage du releveur om de stand van de elektriciteitsmeter op te nemen en heb alle tijd om de envelop open te maken. Het stembiljet is een A4'tje met de namen van de 30 deelnemende partijen met eronder 80 genummerde witte stippen, er staat bij wat de kiezer wordt geacht te doen: Stap 1 – Kleur de witte stip bij de lijst van uw keuze rood, zwart, blauw of groen, Stap 2 – Kleur de witte stip bij het nummer van de kandidaat van uw keuze. Let op: Kies bij stap 1 eerst een lijst, anders is uw stem ongeldig. Degenen die in Den Haag niet eens de goede datum in een mail kunnen zetten, denken dat zij die buiten Nederland wonen niet begrijpen dat een gekleurde stip zonder lijst niet kan worden herkend, dus niet geteld. Nieuwsgierig geworden pak ik instructiefolder, daarin wordt voor de allerdomsten verwezen naar een website waar kan worden geoefend met het op de juiste manier inkleuren van twee witte stippen op het stembiljet. De leergierige kiezer kan kiezen uit vijf oefeningen, ik doe een lijst en een kandidaat kiezen en wordt verrast met 14 imaginaire partijen en hun even imaginaire kandidaten. Zal ik op de Europese Kleurenpartij, de Partij voor Proza en Poëzie of lijst 11 stemmen? Na enig wikken en wegen wordt het Bas Hemelsblauw, nummer 28 van de Kleurenpartij omdat ik dat zo'n mooie kleur vind. Ik kleur de betreffende witte vakjes rood en krijg als antwoord: Uw keuze is geldig. Opgelucht dat ik door heb hoe het moet, vul ik snel het officiële stembiljet in en ga dat morgen gauw op de post doen.