CUBA – EEN REIS DOOR DE NALATENSCHAP VAN CASTRO & CHE – 34 (24022022)

Dinsdag 13 november 2018 – Matanzas – Cárdenas – Cienfuegos
Nou nee, veelbelovend ziet het programma voor vandaag er niet echt uit: Via Cárdenas rijden jullie naar de zuidkant van het eiland, naar Cienfuegos. Cárdenas is een leuke stop onderweg om je even onder te dompelen in het normale Cubaanse stadsleven. Druk verkeer van paard-en-wagens, fietsen en oldtimers, smalle straatjes, vervallen koloniale panden en pleintjes. 't Wordt een rit dwars over het eiland: van de noordkust naar de zuidkust, van de Straat van Florida, die de Golf van Mexico en de Atlantische Oceaan met elkaar verbindt, naar de aan de Caribische Zee gelegen zuidkust. Onderweg van Matanzas naar Cárdenas laten we het langgerekte Península de Hicacos – 22 kilometer lang en vrijwel overal niet veel breder dan 500 meter - letterlijk links liggen. Daar liggen Varaderos en de Playa Azul, dat jaren na de revolutie de meest populaire strandvakantiebestemming in het Caribische gebied zou worden. Dankzij..... jawel, dankzij de onteigening van de buitenhuizen die vermogende Cubanen en Amerikanen er sinds de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw hadden laten bouwen. Xanadu Mansion bijvoorbeeld. Het mooiste en het grootste, tegenwoordig een boutique hotel en het clubhuis van de Varadero Golf Club, was gebouwd in opdracht van Irénée du Pont, de kleinzoon van de Frans-Amerikaanse chemicus die in 1802 de buskruitfabriek E.I. du Pont de Nemours had opgericht. Hij had het buskruit dan wel niet uitgevonden, maar was wel de eerste die het fabrieksmatig op grote schaal ging produceren en daarmee zeer welgesteld was geworden. Tot op de dag van vandaag profiteren zijn nazaten daarvan.

Als we in een opstopping terecht komen die wordt veroorzaakt door op- en afstappende passagiers van klassieke door paarden getrokken koetsjes of doodgewone platte wagens waarop houten bankjes staan onder een dekzeil dat op een frame van betonijzer is gepannen, weten we 100% zeker in Cárdenas te zijn gearriveerd. Voor hen die het kunnen betalen is dat hier de meest populaire vorm van openbaar vervoer. Zo'n caleche heeft voor buitenlandse bezoekers dan wel een zekere charme, maar is natuurlijk een teken van armoe in een economisch toch wel achtergebleven regio waar geen geld is om stadsbussen te laten lopen of zo. En dat terwijl er voorheen, met dank aan door ondernemende Spaanse migranten opgerichte en gemanagede suikerraffinaderijen, suikerexport via de kleine haven en de aanverwante rumproductie, enorm veel, zij het niet overdadig beloonde, werkgelegenheid was. Nou ja, diezelfde laagbetaalde arbeid verplaatste zich na de revolutie langzaam maar zeker naar de toeristenindustrie van de Playa Azul. waar de salarissen door de Cubaanse overheid worden vastgesteld. Aldus komt José Arechabala Aldama in beeld, die in de koloniale tijd uit de aan de Golf van Biskaje gelegen provincie Vizcaya naar Cuba verhuisde waar hij zich zeer succesvol ging bezig houden met de productie van suiker en alles wat er maar mee te maken kan hebben, tot en met zijn erfgenamen die in 1934 dus heel vanzelfsprekend begonnen met het produceren van rum met de merknaam Havana Club. Volgens de Wikipedia is rum: een sterke drank die wordt bereid uit de bijproducten van suikerriet (met name melasse) of soms uit vers suikerrietsap of suikerrietsiroop. Door fermentatie ontstaat alcohol, en door destillatie verkrijgt men dan een drank met een hoger alcoholgehalte, tussen de 65 en de 95 volumeprocent (afhankelijk van de methode). Meestal wordt de rum rond de 40 vol% alcohol gebotteld.

De familie Arechabala had vast en zeker gezien of gehoord hoe goed de eerder door Facundo Bacardi aan de andere kant van het eiland, in Santiago de Cuba, opgerichte rumfabriek liep en dacht dat minstens net zo goed te kunnen. Bacardi coke, Cuba Libre, wie van mijn generatiegenoten herinnert zich dat niet als een eerste, tweede of tenminste vroege kennismaking met "echte" alcohol in plaats van een pilsje? Ondanks dat de familie Bacardi sympatiseerde met de revolutie werd hun bedrijf, net zoals trouwens Havana Club, na de bevrijding van de dictatuur door Fidel & Che zonder enige vorm van compensatie genationaliseerd. En keurig eufemisme voor in beslag genomen, wat het in feite was. Beide families lieten hun goed lopende merken echter niet zomaar inpikken. De familie Bacardi verhuisde naar Bermuda, kocht het recept van Havana Club van de familie Arechabala en produceert dat nu al meer dan 25 jaar in Puerto Rico voor de verkoop in de Verenigde Staten. De fabriek in Cárdenas verkocht de daar gemaakte Havana Club naar de toenmalige Sovjet-Unie en Oost-Europa en ging in 1993 samenwerken met Pernod Ricard. De Fransen doen sindsdien de wereldwijde verkoop, behalve de Verenigde Staten in verband met het handelsembargo, en maken tot de dag dat ik dit schrijf ruzie met Bacardi over het gebruik van de merknaam Havana Club.....

wordt vervolgd