OPHEF – 3 (07042022)

Het viel niet mee om te ontdekken wie M. de Jongert was, de beeldend kunstenaar van wie ik zo'n 20 jaar geleden een kleurenets van de Rotterdamse Willemsspoorbrug had gekocht op een veiling in Buenos Aires. Een ets die, zo stond op de achterkant geschreven, in juni 1934 het huwelijksgeschenk was geweest van Oom Herman aan de verkoper ervan. Op het internet niemand te vinden die M. de Jongert of zo heette. Maar, zoals het in deze van toepassing zijnde vaderlandse spreekwoord al zegt: de aanhouder wint. Dus hier tenslotte ook. Na de handtekening op de ets nog eens goed te hebben bestudeerd, en na heel veel googelen, kwam ik er achter dat de naam niet de Jongert was, maar de Jongere: Marius de Jongere. En dat allemaal met dank aan een annonce op Marktplaats waar dezelfde ets werd aangeboden als zijnde een aquarel van het Witte Huis, dat op de ets zelf klein zichtbaar is aan de overkant van het water, rechts van de spoorbrug. Onverwacht ging er een raam open met een heel ander uitzicht, omdat die naam weer het pseudoniem was van Marinus Johannes Drulman. Een in 1912 in Amsterdam geboren, maar gelukkig wel op de Rotterdamse academie opgeleidde kunstenaar, die het grootste deel van zijn leven weinig anders deed dan beelden van de bedrijvigheid in de Rotterdamse havens en op de rivier te schilderen, te etsen en te tekenen. Hoewel ….. Tussen de bedrijven door vond hij ook nog wel eens tijd om portretten te schilderen of door de polders in de buurt van zijn Hillegersbergse atelier te gaan wandelen om daarna de opgedane indrukken op een etsplaat vast te leggen.

Volgens zeggen hingen er in het chique Rotterdamse Scheepvaartkwartier bij veel van de daar woonachtige Havenbaronnen schilderijen aan de muur die de Jongere in opdracht voor hun had gemaakt. Die baronnen verdienden tijdens de naoorlogse wederopbouwjaren veel geld in die haven, waar hun bedrijven soms doeken van de Jongere kochten om als cadeau aan jubilarissen te geven of aan medewerkers die met pensioen gingen. Een bekende verzamelaar van de Jongere's havengezichten is Jan Rijsdijk, die veel geld verdiende met de verkoop van het door hem begonnen stuwadoorsbedrijf Interstevedoring. Het verzamelen van de Jongere's werk is goed te doen omdat hij enorm productief was: een veelschilder. Over hem deden veel verhalen de ronde, sommige daarvan zijn ongetwijfeld waar, andere zonder meer twijfelachtig. Zo zou hij tijdens zijn wandelingen langs de op de zuidoever van de Maas gegraven havens met enige regelmaat niet genoeg hebben gehad aan één schetsboek om al zijn indrukken vast te leggen. Thuisgekomen zou er dan in zijn atelier een rijtje al geprepareerde doeken klaar staan, waarop hij dan onmiddellijk als een soort lopendebandarbeider een aantal van die schetsen uitwerkte tot schilderijen: beeld voor beeld en daarna kleur na kleur, afhankelijk van het gebruik van type penseel of paletmes.

Een aantal, naar ik aanneem authentieke verhalen, staan in het door zijn zoon en dochter geschreven boek Marius de Jongere, een Rotterdamse kunstenaar. Zoals over de dag dat de telefoon ging, de zoon die aannam en het Jackie Kennedy was die zei met Marius de Jongere te willen spreken. Zij had kort daarvoor bij een bezoek aan de burgemeester van Londen een buitengewoon goed gelijkend portret van haar echtgenoot – president John F. Kennedy - gezien, dat de Jongere aan de hand van foto's van hem had geschilderd. Ze zou graag een kopie willen hebben. De Jongere zou zijn zoon hebben gezegd niet aan de lijn te willen komen en haar op een nette manier te laten weten dat hij daar niet in geïnteresseerd was. Nee, dan haar tweede echtgenoot, de zeer welgestelde Griekse reder Aristoteles Onassis, voor wie de Jongere “portretten” zou hebben geschilderd van alle schepen die tot zijn vloot behoorden. Of een “kenner” die met weinig woorden begrijpelijk uitlegt - zelfs ik heb het door! - hoe je heel eenvoudig een valse de Jongere van een originele kunt onderscheiden. Met dank aan het paletmesje dat hij gebruikte om het golvende water op zijn doeken zo levensecht mogelijk weer te geven. Iemand die een doek van de Jongere waarschijnlijk met de ogen dicht kan herkennen - zo werkt die techniek namelijk – en dat dagelijks thuis kan oefenen is Rudolf van Soelen, die de grootste collectie door de Jongere geschilderde, geëtste en getekende havengezichten bezit.

Ondanks alle moeite die ik heb gedaan om de Koningshavenbrug te ontdekken op tenminste één van de werken van de man die de Rotterdamse haven zo uitgebreid in beeld heeft gebracht: noppes! Van veel doeken en etsen denk ik echter vrijwel zeker te weten vanaf waar aan het water de Jongere zijn eerste opzet schetste. Zoals dat voor mijn ets van de spoorbrug gebeurde op de Maaskade van het Noordereiland, waar hij al doende tenminste een stoomtrein moet hebben zien passeren en waar hij toen met zijn rug naar die Koningshavenbrug zat of stond. Met zijn rug naar de Hef, de brug die dankzij de jaloerse op-hef over de mogelijke doorvaart van het in aanbouw zijnde nogal prijzige superdeluxe zeiljacht van Amazon-baas Jeff Bezos zelfs heel kort wereldnieuws was.

wordt vervolgd