OPHEF – 6 (05052022)

Net als Joris Ivens ben ik in Nijmegen geboren. Net als Joris Ivens, die 90 jaar oud was toen hij in 1989 in Parijs voorgoed zijn ogen sloot, ben ik voornemens ergens in 2046, niet al te lang na mijn 100ste verjaardag, dat eveneens in Frankrijk te zullen doen. In tegenstelling tot Joris Ivens, ben ik zeker geen communist, maar wat we wel gemeen hebben is de fascinatie voor de Hef. De brug over de Koningshaven die van 1927 tot 1993 treinverkeer tussen Rotterdam-Zuid en het Noordereiland mogelijk maakte. De Hef waarover Joris Ivens in 1928 de nog altijd boeiende korte documentaire film de Brug maakte. De brug die ik als tiener zo'n 35 jaar later op een heel andere manier leerde kennen: ongeduldig wachtend tot de kleppen van de ernaast gelegen Koninginnebrug weer dicht zouden gaan zodat ik met mijn fiets, onderweg naar school of naar huis, de haven kon oversteken. Beide bruggen gingen altijd tegelijk open voor de scheeepvaart en dan stond ik op het Stieltjesplein voor de Martelaren van Gorcumkerk, die door iedereen Stieltjeskerk werd genoemd, met honderden andere fietsers te wachten. Nu bijna onvoorstelbaar dat toen een doodgewone fiets, af en toe met een versnelling, nog het gebruikelijke vervoermiddel was.

Wanneer ik tegenwoordig af en toe voor meer dan een paar dagen in Rotterdam ben, heb ik een favoriete “tegen de klok in” lange stadswandeling. Daarin is op de zuidoever van de Maas, linksaf na de de voetgangerstunnel langs het water naar de gedempte Dokhaven lopend, de grote metalen Visser van Ger Bout op het Charloise Hoofd de VI is en de stroomopwaarts gelegen Hef de XII. Nadat ik van mijn pied-à-terre langs het oude Dijkzigtziekenhuis, langs de rand van het Park en door de tunnel op Zuid ben aangekomen, is dat de plek waar in de verte de Hef is te zien en ik door delen van de stad kan lopen die in mijn jongere jaren verboden voor onbevoegden haventerreinen waren. Op die gedempte haven zijn flatgebouwen neergezet, waarschijnlijk ontworpen, en waarvan de bouw werd goedgekeurd, door mensen die bij voorbaat al wisten daar nooit te zullen gaan wonen. Afzichtelijk vind ik het daar, hoewel ….. het uitzicht over de Maas en naar de andere oever dat wellicht enigszins goed maakt. Via de Doklaan richting Maastunnelplein en Brielselaan, langs de zuidelijke kade van de Maashaven, richting Katendrecht. Eerst langs het nog volop in bedrijf zijnde van Leeuwen Metaalrecycling met ernaast de oude vuilverbranding die al meer dan 10 jaar wordt omgebouwd tot een attractiepark. En om de hoek gaat de industriële lelijkheid gewoon verder, maar waar je vroeger bij de hoge grijze graansilo's niet over de kade langs de haven kon lopen, kan dat nu wel en heb je een uitzicht op hoe aan de overkant Katendrecht meer en meer aan het veryuppen is. In de haven liggen geen elevatoren meer om het graan uit de schepen te zuigen, in de nutteloos geworden grauwe silo van de Graan Elevator Maatschappij – een industrieel monument dat niet gesloopt mag worden – is sinds het begin van deze eeuw Danceclub Now&Wow gevestigd en zijn er kantoorruimtes gecreëerd voor startende ondernemers in de creatieve sector. Hoeveel poen daar ooit werd verdiend, is te zien in het Scheepvaartkwartier waar de directie in het Elevatorhuis hun werkplek had, een gebouw met boven in de gevel een kunstwerk van Bernard Richters waar deze oude havenactiviteit mooi is afgebeeld.

Op het Deliplein van Katendrecht geen hoeren meer, destijds een goed lopende dienstverlenende sector in het havengebied, maar wel het Landverhuizersmuseum in wording bij het bruggetje naar de Wilhelminakade vanwaar de Holland Amerika Lijn ooit tienduizenden emigranten naar de andere kant van de Oceaan verhuisde. Waar zij inscheepten is nu de Cruiseterminal, in het oude HAL-kantoor kun je al jaren logeren in Hotel New York. Hier kijk ik uit een andere hoek weer even naar de dichterbij komende Hef. Ietsje verder het Poortgebouw, dat in 1879 het hoofdkwartier werd van Lodewijk Pickoffs' Rotterdamsche Handelsvereeniging die, door op de kop van Feijenoord de Koningshaven te graven, ervoor zorgde dat het Noordereiland ontstond en een spoorbrug moest worden gebouwd. Op het Stieltjesplein is de gesloopte kerk vervangen door een oerlelijk verzorgingshuis en zie ik door de Hef heen de nieuw aangelegde rode Willemsbrug die het Noordereiland met de noordoever van de Maas verbindt. De Hef waar geen treinen meer over rijden, maar waar zonder dat er tegen wordt geprotesteerd kan worden geoefend door commando's en waar Afrojack een lichtshow mocht opnemen. Maar owee owee als voor het nieuwe jacht van Jeff Bezos “het dak” even van de Hef af moet en degenen bij wie in de oude Entrepothaven en Binnenhaven hun bootje voor de huisdeur ligt afgemeerd dan uit pure jaloezie tomaten willen gaan gooien. Op de andere oever aangekomen, kijk ik op de Boompjes nog een paar keer over mijn schouder naar de boven de huizen uitstekende Hef. Tot de volgende keer!

slot