SURROGAAT SINTERKLAAS (07122022)

Half november 2022, op zondagochtend kom ik vlak na de opening van de supermarkt David tegen, de man die mijn Franse verzekeringen beheert. We praten kort bij, 't is een goede gelegenheid om hem te vragen hoe het vordert met iets dat al een poosje op afronding wacht. Dat moet hij op kantoor nakijken, hij belooft om er in de loop van de week op terug te zullen komen, waarop ik hem waarschuw vanaf woensdag afwezig te zullen zijn en nog niet te weten wanner ik terrug zal zijn. Zijn reactie “toch wel voor Saint-Nicolas hé?” verbaast me, maar ik verzeker hem in ieder geval ruim voor 5 december, dat is pas over drie weken, weer thuis te zullen zijn. Hoewel het mij nogal verbaast dat een Fransman zich opeens met onze Sinterklaas bezighoudt, is er geen tijd en is dit niet de gelegenheid om daar verder op in te gaan. Sinds ik ruim vijf jaar geleden vanuit Buenos Aires naar dit Franse stadje halverwege Verdun en Sedan ben verhuisd - aan de Maas in de uitlopers van de Ardennen, ietsje ten zuiden van de grens met België - is dit de eerste keer dat Saint-Nicolas ter sprake komt. Ik besteed er verder geen aandacht aan tot.....

Tot op vrijdag 2 december op het schoolpleintje naast de tuin tussen mijn woonhuis en bibliotheek op een ongebruikelijke tijd gegil en geschreeuw losbarst. Mijn achterbuur is een kleine privé-basisschool waarvan ik dankzij de steevast opgewonden gillende en schreeuwende meisjes en jongens de speelkwartiertjes ondertussen net zo goed ken als de leerkrachten, maar rond 11 uur? Nee, dan hebben zelfs de allerjongsten niet buiten, dan wordt er les gegeven. Het is winters koud, het regent. Door wat gedoe met de verwarming - en omdat ik in mijn bibliotheek de deurbel niet hoor - zit ik in afwachting van de monteur noodgedwongen in het woonhuis te werken, van waar ik kan zien wat er op de speelplaats gebeurt. Vanwege de regen staat de hele school onder een afkapping, alle leerlingen hebben een eerder gemaakt paars mijtertje op het hoofd en in hun midden staat nota bene Sinterklaas!!! Mijter op het hoofd, lange witte baard, rode tabberd om de schouders, bisschopsstaf in de hand!!! Ik weet niet wat me overkomt. Was er tot nu toe heilig van overtuigd dat de verjaardag van de Sint alleen in Nederland werd gevierd én door Nederlanders die in het buitenland wonen en werken. Misschien ook in Vlaanderen, maar dat het in ieder geval een exclusief Nederlandstalig feest is. Niet dus. 's Middags wordt het decembernummer van het gemeentelijk informatieblaadje bezorgd, onderop de voorpagina staat een kleine annonce waarin wordt aangekondigd dat het FÊTE SAINT-NICOLAS op 3 en 4 december zal worden gevierd op la Place de la République, het centrale plein. Sinterklaas wordt hier dus echt gevierd......

Op zondagochtend 4 december keert de Franse Saint-Nicolas terug in mijn leven. Deze keer zijn het de klokken van de kerk tegenover mijn huis die uitbundiger dan normaal op een ongebruikelijk uur beginnen te luiden. Anderhalf uur eerder, waarop er hier op zondagochtend nooit wat gebeurt, luidden die ook al en zag ik slechts wat bejaarde gelovigen naar de mis gaan, niets aan de hand. Maar nu, kort na 11 uur, zit ik door dat opgewekte klokgelui in mijn slaapkamerraam onverwacht opeens als in de loge van een theater. In tegenstelling tot die grijsharige of kalende, veelal lopende en met moeite de kerktrappen opklimmende misgangers, arriveren tientallen auto's waaruit jonge gezinnen stappen. Op de trap naar de hoge voordeur, waarop ik de afgelopen vijf jaar op de meest ongebruikelijke uren vrijwel uitsluitend de keurig in het grijs gestoken medewerkers van de begrafenisondernemer doodskisten de kerk heb zien in- en uitdragen, ontvangt de in zijn lichtpaarse beroepskleding gestoken abbé Bertin M’Betigaza de in zijn rode beroepskleding gestoken Saint-Nicolas. De uit Ivoorkust afkomstige Afrikaanse pastoor ontvangt zonder enig gezeik de oude blanke heilige. Hij weet natuurlijk dat dit hier bij zijn beroep hoort. Dat vermoed ik althans.

Volgens het programma zal Saint-Nicolas 's middags tegen een uur of drie in een open koets op het stadsplein officieel worden verwelkomd. Daar wil ik bij zijn. Er is een markt ingericht waar vooral charitatieve instellingen een kraampje hebben, er staat een enorme vreettent die ook nog eens helemaal vol zit met vretende mensen, in de mooie klassieke muziekkoepel speelt de oubollig geklede harmonie en daar tussendoor loopt de kleine, slecht geklede en wat mij betreft slecht ogende Saint-Nicolas. Hij wordt zo te zien vergezeld door ongewassen mijnwerkers – het is hier tenslotte de onderkant van de Borinage, de klassieke Waalse mijnstreek - of gewoon ouderwets door de kolenstof donker gekleurde kolenboeren. Voor de ouders met jonge kinderen maakt het niets uit, ze genieten en maken aan de lopende band foto's. 't Komt goed uit dat er zo'n koude wind staat, een geldig excuus om gauw terug naar huis te gaan. Want een Saint-Nicolas die niet met een stoomboot arriveert en zelfs niet eens op een schimmel rijdt, is natuurlijk geen echte maar slechts een Surrogaat Sinterklaas.