EVEN TERUG NAAR LAGOS - 4 (14022023)

Pas nadat ik aan het begin van deze eeuw in Buenos Aires, de hoofdstad van wijnland Argentinië was gaan wonen, ontdekte ik na een poosje hoe nuttig een leeg wijndoosje kon zijn voor een zuinige Nederlander: het bleek de ideale archiefdoos voor alles dat op A4 formaat moest worden bewaard. Torrontés voor de witte wijn en Malbec voor de rode, werden mijn favoriete wijnen die ik per doosje bij el Chino kocht. De buurtsuper van een nauwelijks Spaans sprekende Chinese immigrant die mijn overbuur werd na van mijn dienstwoning aan de Plaza San Martín naar mijn eigen appartement op de hoek van de Avenida Belgrano en Chacabuco op de rand van San Telmo te zijn verhuisd. Van het ene uiteinde van de fameuze winkelstraat Florida naar het andere. Niet alleen handig als er een nieuw archiefdoosje nodig was, maar nog vaker als alle flessen opeens weer leeg waren. Een paar van die archiefdoosjes zitten vol met krantenknipsels en info over hoe Lagos en Nigeria in elkaar zitten en functioneren, allemaal ter plaatse verzameld: mijn pre-internet Lagosarchief. Daarnaast staan er aardig wat boeken, wetenschappelijke tijdschriften, publicaties en andere al dan niet nuttige Informatie over die stad en dat land in mijn boekenkast. Informatie die volgens Rem Koolhaas buiten Nigeria dus niet of nauwelijks te vinden zou zijn. 't Is allemaal van Lagos en een paar jaar Rio de Janeiro meeverhuisd naar Buenos Aires en ruim vijf jaar geleden naar Frankrijk. Zo kwam ik al snuffelend een paar van mijn bijdragen tegen die in deNRC-Handelsblad Weekeditie voor het buitenland met naam en toenaam werden gepubliceerd, zoals die over het cellentekort in de gevangenissen en over rouwadvertenties in kranten - en nog veel meer dat ik mijn Nigeriaanse Notities noem. En dan is er de schrijver Gerrit Krol die in Nigeria heeft gewoond en gewerkt en tegen de achtergrond wat hij in die tijd observeerde en beleefde Okaka's Wonderpark schreef, een boek dat de mensen die Koolhaas assisteerden bij de boekwinkel om de hoek had kunnen kopen. En indien dat team destijds contact met mij zou hebben opgenomen, zou ik ze met alle plezier hebben bijgestaan. Van een kennismaking met traditionele Nigeriaanse kleiarchitectuur tot en met het Brazilian Quarter op Lagos Island aan toe. Én ze hebben verteld over tokunbo-auto's, de bend down boutique en nog veel meer. Maar, zo bedenk ik achteraf, hadden zijn medewerkers uitgevogeld dat zowel Gerrit Krol als ik voor die vermaledijde vaderlandse oliemaatschappij werkten en dat andere Nederlanders in Lagos voor die grote vaderlandse bierbrouwerij werkten of op de ambassade voor de overheid: fout volk! Tja, dat het sterk werd afgeraden om naar Nigeria te gaan omdat Lagos de gevaarlijkste stad ter wereld zou zijn, hoorde ook Femke van Zeijl toen zij een jaar of tien geleden van Maputo naar Lagos wilde verkassen. Desondanks kan ik niet aan de indruk ontkomen dat zij zich daar meer thuisvoelt dan in Mozambique of zich in het vaderland zou voelen. Mede omdat wanneer een buitenlander met een andere huidskleur zich aan Lagos aanpast, Lagosians je door de bank genomen probleemloos accepteren. Hoe zij dat deed? Halverwege het schrijven van hoofdstuk 8 van haar boek over Mozambique werd ze verliefd op een Nigeriaanse schrijver met wie ze niet veel later in het huwelijk trad, zoals ik in 1994 met een Nigeriaanse vrouw trouwde.

Ondertussen zwerft de filmploeg van de VPRO met Rem Koolhaas en Edgar Cleijne overdreven voorzichtig, daardoor overdreven selectief en, in ieder geval wat mij betreft, nogal doelloos door Lagos. Zelfs na de docu een paar keer te hebben bekeken, begrijp ik nog steeds niet de reden waarom die eindeloze kerkdienst, zo eentje die lang geleden door mijn Nederlands Hervormde ouders een Gereformeerde dienst werd genoemd, van Bishop David Oyedepo in zijn gigantische Winners Chapel eindeloos te tonen. Maar ja, VPRO betekent uiteindelijk nog altijd Vrijzinnig Protestantse Radio Omroep en studeerde de Nigeriaanse voorganger architectuur voordat hij zich op het geloof en de gelovigen stortte. Zoals Rem zijn architectonische gaven tot in het extreme commercieel uitbuit, doet David dat met godsdienst: Koolhaas heeft OMA – Office for Metropolitan Architecture – Oyedepo heeft wat officieel de World Faith Church Woldwide heet, maar in het dagelijks leven dus de Winner's Chapel. Kijkend naar die beelden van een zondagse dienst met duizenden gelovigen – hun grootste kerk heeft een zitplaats voor 50duizend kerkgangers - herinner ik me het gemak waarmee nieuwe geloofsgenootschappen in Lagos hun kerken vulden met mensen die het financieel voor de wind was gegaan. Dat succes is tenslotte niet aan hun eigen ideeën, initiatieven en ongeremd hard werken te danken, maar exclusief aan hun geloof in Jezus. De grote meerderheid is gekleed in een westerse (christelijke?) nette jurk of in een westers (christelijk?) kostuum in plaats van de kleurige traditionele Nigeriaanse kleding, tot en met de voorganger en zijn hulptroepen toe. Zou dat teveel van God en Jezus of de zelfbenoemde Bishop en zijn eindeloze durende preek afleiden? Niemand van Rem's filmploeg die het vraagt, mag vragen of durft te vragen.

wordt vervolgd