EVEN TERUG NAAR LAGOS - 5 (23022023)

“Zelfs God accepteert het Nigeriaanse geld niet meer” was een week of wat geleden in de NRC de kop boven een artikel dat ik gelijk ging lezen. Vooral ook omdat tegen het einde van de Koolhaas documentaire over Lagos een eindeloos durende kerkdienst was te zien die niets met achitectuur had te maken, maar wellicht was bedoeld om te tonen hoe Nigeria en Lagos functioneren. Volgens goed christelijk gebruik ging daarin vlak voor het slotgebed van Bishop David Oyedepo de collectezak rond om de gelovigen een bijdrage te laten leveren voor het onderhouden van de kerk, het salaris van de voorganger, ander kerkelijk personeel en wat dies meer zij. Voordat ik op mijn 17e het geloof van mijn ouders voor gezien hield en sindsdien slechts af en toe voor een begrafenis een kerkdienst bijwoon, was het de taak van de diakenen om de collectezakjes van de ene rij kerkbanken naar de volgende door te geven. Het was inderdaad een zakje waarin de gelovige zijn of haar hand stak om er anoniem en geluidloos wat geld in te laten vallen zonder dat wie dan ook kon horen of zien hoeveel dat was. Het waren de arme naoorlogse jaren, dus waren het wat mijn ouders, mijn zusjes en mij betreft kleine muntjes, papiergeld was in die tijd bij ons thuis behoorlijk schaars. In de Winners' Chapel doen de gelovigen een envelop met daarin hun zondagse bijdrage in een flinke collectezak. Envelop = papiergeld of een cheque. En hoewel ik wat betreft de uitbuiting van het geloof in Nigeria dacht wel het een en ander te zijn gewend, choqueert het me dat na afloop van de dienst de medewerkers van de Bishop – zijn diakenen? - vele jute of kunststof zakken die verdacht veel op de aardappelzakken uit mijn jongste jaren lijken, gevuld met het collectegeld, in de bagageruimten van klaarstaande auto's laden om naar de kluis in het hoofdkantoor van de Bishop's multinationale religieuze bedrijf, dat tevens grote filialen in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk heeft, te worden gebracht. Dat soort futiliteiten komen verder in de docu niet aan de orde, netzomin als wordt vermeld dat de voorganger met een geschat privévermogen van US$150 miljoen dollar dat hij al collecterend heeft verzameld, de rijkste ter wereld in zijn beroepsgroep zou zijn. De naam Winners' Chapel, zo bedenk ik in een cynische bui, is de naam die perfect past bij deze geloofsgemeenschap en haar leider en die vast en zeker door hen is gekozen met in het achterhoofd het Britse Winner-Take-All marktprincipe, volgens welk degene die, al is het maar heel weinig, de voorkeur geniet boven de mededingers die dezelfde dienst verlenen – in deze het geloof- een onevenredig groot deel van de inkomsten binnenhaalt dat ermee kan worden verdiend.

Dat zelfs God geen Nigeriaanse geld meer wil ontvangen is de schuld van het in .januari/februari 2023 in omloop brengen van nieuwe biljetten van 200, 500 en 1.000 Naira en het gelijktijdig waardeloos worden van de oude. De tijd om dat oude geld om te wisselen voor het nieuwe is bewust erg kort gehouden om de grote hoeveelheid vals geld in één keer waardeloos te maken, het met contant geld kopen van stemmen voor de komende presidentsverkiezingen terug te dringen én om de ontvoeringsindustrie, waar het losgeld uitsluitend contant kan worden betaald, een spaak in het wiel te steken. Omdat de overgrote meerderheid van de Nigerianen geen bankrekening heeft en daardoor driekwart van alles dat moet worden betaald, contant wordt afgerekend, werd het “oude geld” gelijk al op veel plaatsen geweigerd. Vooral ook nadat uit de lange rijen bij de banken bleek dat het niet zo makkelijk was om die oude biljetten om te ruilen voor nieuwe. Het werd nog erger nadat het gerucht zich verspreidde dat er niet genoeg “nieuw geld” beschikbaar zou zijn om al het oude om te wisselen. Geen wonder dus dat de kerken de gelovigen verzochten om maar liever een cheque in het collectezakje te doen..... Zo gaat dat in de Nigeriaanse doe-het-zelf maatschappij.

Nadat zelfs de Nederlandse Bank kortgeleden waarschuwde dat het op veel plaatsen steeds moeilijker is om met “echt geld” te betalen – met parkeerterreinen/garages, bioscopen en apotheken in de voorhoede – kunnen de meeste landgenoten zich wellicht nauwelijks voorstellen dat contant geld in veel andere landen het enige echte geld is. In de tientallen jaren dat ik in West-Afrika en Zuid-Amerika in zulke landen woonde, nam ik bij ieder bezoek aan het vaderland een pakje contant geld mee terug. Totdat...., totdat de balie van mijn bank werd gesloten en er geen contant geld meer kon worden opgenomen, die dienstverlening was overbodig geworden door het digitaal bankieren, het gebruik van betaalkaarten en betaalautomaten. Het voorraadje Eurobiljetten dat ik had aangelegd kwam daarna goed van pas, want geld wisselen waar ik woonde en reisde deed je nu eenmaal niet bij een bank of wisselkantoor, maar op de zwarte markt waar de wisselkoers stukken beter was. Sinds ik nu al weer ruim vijf jaar in Europa woon, betaal ik eerlijk gezegd nog steeds liefst alleen met een betaalkaart als het echt niet anders kan, zoals bij het onbemande benzinestation na het vullen van de brandstoftank van mijn auto....

wordt vervolgd