EVEN TERUG NAAR LAGOS - 12 (26042023)

Na mijn leven lang, dus al hééél erg lang, ontelbare keren te hebben gehoord dat toeval niet bestaat en dat al die jaren grote flauwe kul te hebben gevonden, ben ik daar opeens niet meer zo erg zeker van. Want wat wil het toeval? Wat bericht de NRC website als Laatste Nieuws over Haïti terwijl ik bezig ben om het verslag over mijn zoektocht naar de afbeelding van Toussaint Louverture in de Rotterdamse Kunsthal af te ronden? Dertien mensen gelyncht en in brand gestoken in Haïtiaanse hoofdstad Port-au-Prince. Geweld Het gaat vermoedelijk om bendeleden, die eerder werden staande gehouden door de politie. Een woedende menigte zou hen vervolgens hebben aangevallen en gedood. Met daaronder een kort artikel waarin het gebeuren als volgt wordt beschreven: Op beelden die op sociale media circuleren, is te zien hoe de lijken verbranden tussen stapels rokende autobanden, geflankeerd door een woedende menigte. De autobanden werden eerst overgoten met benzine en vervolgens aangestoken. Het zijn woorden die gekopieerd zouden kunnen zijn uit the Death of Vivek Oji, het boek waarin ik de afgelopen dagen meerdere keren vrijwel woordelijk hetzelfde las. Akwaeke Emezi, de in New York wonende Nigeriaanse schrijfster ervan, beschreef iets dat mij absoluut niet verbaasde. Voor de lezer die tegen het eind van de vorige eeuw bijna 10 jaar in Nigeria heeft gewoond, hoorde zoiets er daar gewoon bij. Zo gaat dat nu eenmaal in een land waar justitie en politie niet zo functioneren zoals “bij ons”. Al doende ben ik onverwacht opnieuw even terug in Lagos. Daar vertelde mijn toenmalige geliefde 's avonds na de werkdag over wat ze die dag op Mainland Lagos zoal had meegemaakt, dit soort dingen dus. Op Ikoyi waar wij samen onder hetzelfde dak woonden gebeurde zelden iets dankzij de overdaad aan geüniformeerde en goed bewapende particuliere ordebewakers en dit soort dingen zeker niet. Jammer eigenlijk, want nieuwsgierig als ik ben, had ik dat best wel eens van dichtbij willen meemaken...... Errug hé?

Maar goed, ik ben op zoek naar de afbeelding van Toussaint Louverture. Iemand van wie het merendeel van de Kunsthalbezoekers vast nog nooit heeft gehoord of waarom hij hier speciaal wordt genoemd of waarom hij figureert in één van de kunstwerken iets dat ook niet wordt toegelicht. Omdat ik weet hoe hij vaak wordt getoond, zie ik hem plots op een nogal onverwachte plek: op het hoofddeksel van Ambassador 2 nota bene. Krijgshaftig op z'n paard gezeten draagt hij een soort hoge fez, zoals die ooit door militairen werd gedragen, met daarop aan de rechterkant de man die het ondanks de Liberté, égalité, fraternité van de Franse revolutie aan de stok kreeg met Napoléon Bonaparte toen hij dat in de praktijk bracht door Haïti in 1801 zo'n beetje onafhankelijk van Frankrijk te verklaren en zichzelf tot leider voor het leven te benoemen. Wat Napoléon betrof was dat een wat al te ruime interpretatie van die mooie woorden. Hij stuurde een strafexpeditie onder leiding van zijn zwager Charles Leclerc, die Toussaint Louverture op een listige manier gevangen wist te nemen en naar Frankrijk verscheepte alwaar hij niet zo lang na aankomst in de winterkou de geest gaf. Eigen schuld, had ie maar niet dwars moeten liggen.

Na in de Kunsthal te hebben gezien wat ik wilde zien en na de glijbaan van het door Rem Koolhaas ontworpen gebouw weer heelhuids te hebben beklommen, nog even naar de Legshow II gekeken. De drie langbenige kamerschermen van Madeleine Berkhemer, deel van de collectie van Stichting Droom en Daad, die na de tentoonstelling “een definitieve plaats zullen krijgen op een publieke plek in het hart van Rotterdam”. Benieuwd waar dat zal zijn. Ik loop door het Scheepvaartkwartier naar de Maaskade, daar werd op de Wilhelminapier aan de overkant een enorme hoeveelheid geld verdiend dat de Rotterdamse familie van der Vorm, voorheen eigenaar van de HAL - Holland-Amerika Lijn - tegenwoordig onder andere via Droom en Daad door directeur Wim Pijbes laat besteden aan culturele projecten. Ooit mocht ik met meneer Bammens, benedenbuurman die er als kraanmachinist werkte, mee naar dieVerboden Toegang voor Onbevoegdenpier om er het HAL vlaggenschip Nieuw Amsterdam te bekijken, dat daar lag te wachten op de emigranten die naar New York zouden gaan. Toentertijd, tegen het eind van de jaren 50 van de vorige eeuw, was zo'n bezoek iets heel exclusiefs. De terminal is inmiddels omgedoopt tot Cruise Terminal, aan de kade meren thans die enorme cruiseschepen af, het voormalige hoofdkantoor van de HAL heet al een tijdje Hotel New York, de opslagloodsen naast de terminal werden gesloopt om plaats te maken voor de door Rem Koolhaas ontworpen superstoere hoekige torens van de Rotterdam. Wat Koolhaas tijdens zijn studiereizen naar Lagos heeft ontdekt zullen we helaas nooit te weten komen want de resultaten zijn nooit gepubliceerd. Niet de moeite waard? Bij mij kan men nog steeds terecht voor informatie over Lagos. Bij de schrijver Gerrit Krol helaas niet meer, die is inmiddels dood en begraven....

einde verhaal