TRIVIAAL (13062023)

Triviaal is volgens mijn verrukkelijk ouderwetse handwoordenboek iets alledaags, iets onbeduidends. Kortgeleden overkwam mij het volgende onbeduidende dat steeds alledaagser aan het worden is.

In Nederland zou de eerste zelfscankassa in 2002 door de HEMA in Noordwijk in gebruik zijn genomen. Het eerste zelfgescande artikel was, het lijkt te mooi om waar te zijn, een HEMA-rookworst..... In de landen op het zuidelijk halfrond waar ik ruim 30 jaar had gewoond en gewerkt toen ik tegen het eind van 2017 naar Frankrijk verhuisde, had ik nooit een zelfscankassa gezien. En zelfs in het stadje – het heeft een Hotel de Ville en niet zo'n ordinair dorpse Mairie - met iets meer dan 2.500 inwoners waar ik sindsdien woon, was er geen zelfscankassa te bekennen. En dat ondanks die enorme hypermarché en die twee op hetzelfde bedrijventerrein gevestigde grote supermarkten waar klanten uit de hele regio naartoe komen omdat alle dorpswinkels daar al jaren geleden werden gesloten.

Vlakbij mijn vaderlandse pied-à-terre ligt aan de Rotterdamse Nieuwe Binnenweg de allereerste door Albert Heijn in Nederland geopende supermarkt. Sinds daar een paar jaar geleden zelfscankassa's zijn geplaatst, heb ik die bewust links laten liggen. Want, zo vind ik, als de klant het werk van een kassière gaat doen, verwacht ik dat daar tenminste een kleine korting tegenover staat. Maar, zo lijkt het, nogal wat van die ex-kassières zouden zijn omgeschoold om de winkeldieven te vangen die bij de zelfscankassa bewust of per ongeluk niet alles afrekenen wat ze hebben gekocht. In de bijlage WETENSCHAP van de Volkskrant publiceerde Tommy Wieringa een column over zelfscankassa's waarin mijn gevoelens over die dingen prima werden verwoord: Er was eens een goed idee. Het daalde uit de boardrooms van van detailhandelconcerns tot in de supermarkten neer: voortaan zou de consument niet langer in de rij voor de kassa hoeven wachten maar zelf zijn boodschappen scannen. Zo waren er nauwelijks meer kassières nodig en kon het resterende personeel worden omgekat tot zelfscanmedewerker om te controleren of de consument de boodschappen wel eerlijk afrekende. Jonge mensen meestal, die nu werden ingezet als controleur en handhaver. Maar niet iedere klant vond het leuk om als mogelijke dief te worden aangesproken en de klant die iets had gestolen al helemaal niet. Oftewel: de klant die bij de zelfscankassa gaat afrekenen wordt beschouwd als een potentiële winkeldief.....

De afschuwelijke hypermarché in mijn Franse woonplaats vermijd ik zoveel mogelijk. Ik ga er alleen maar naartoe om de flûtes à champagne, de champagneglazen, te vervangen die ik vrijwel wekelijks bij het afwassen breek, om zakken met 25 kilo zouttabletten te kopen voor de adoucisseur d'eau, een grote filter om het enorm kalkhoudende Franse leidingwater te verzachten en aldus de levensduur van de huishoudelijke apparaten wat te verlengen, maar meestal alleen maar om Créme de Cassis de Dijon te kopen om mijn favoriete laat-in-de-middagdrankje te kunnen maken: kir royal. Dat maak ik door een bodempje van die zwarte bessenlikeur in een flûte te schenken en het daarna op te vullen met Crémant d'Alsace, “namaak” champagne. Als het met “echte” champagne wordt bereid, heet het opeens kir imperial. Crémant wordt echter op dezelfde manier gemaakt, voldoet aan dezelfde produktievoorwaarden voor Franse mousserende wijnen, wordt in dezelfde flessen verkocht die op precies dezelfde manier zijn gekurkt, maar niet zo mogen worden genoemd omdat het buiten de Champagne regio gebeurt. Mijn minstens zo lekkere en stukken goedkopere crémant komt dus uit de Elzas, dat net zoals die uit de Bourgogne, uit Bordeaux en uit nog vijf andere wijnstreken afkomstige crémants allemaal aan dezelfde produktievoorwaarden voldoen om AOC te mogen heten: Appellation d'Origine Contrôlée. Jammer genoeg is mijn favoriete crème de cassis meestal uitverkocht en als er dan, zoals vorige week, vier flessen in het schap staan, koop ik die allemaal. Een ander ding van die winkel is dat van de 10 kassa's er meestal maar bij 1 of 2 kan worden afgerekend en er net op die dag rijen stonden van mensen die hun boodschappen voor de komende weken hadden gedaan, dus: overvolle winkelwagentjes, lange wachttijd.

De hypermarché was de afgelopen maanden verbouwd om nog groter en nog afschuwelijker te worden én, zo ontdekte ik, had zowaar een paar zelfscankassa's geïnstalleerd. Er moest een belangrijke keuze worden gemaakt: óf de flessen terugzetten, óf afrekenen bij de zelfscankassa waar niemand stond. Het werd onvermijdelijk het laatste, mijn dagelijkse namiddag drankje won het met gemak van mijn afkeer van de zelfscankassa. Alleen voor mandjes stond erbij, dat verklaarde waarom het er niet zo druk was. Maar hoe nu verder? Na de instructies te hebben gelezen begon ik de eerste van de flessen te scannen en nog eens en nog eens, kreeg toen een helpende hand van de filiaalmanager en daarna ging het probleemloos. Ze gaf me zelfs een complimentje impeccable, hartstikke goed! Gisteren waren die zelfscankassa's alweer gesloten en bij Albert Heijn op de Nieuwe Binnenweg reken ik de volgende keer mijn boodschappen gewoon weer af aan de kassa met een kassière.