BESTEDINGSRUIMTE (20062023)

Ben het boek, nou ja het boekje, 60 000 uur van Gerrit Krol aan het lezen. Op de voorkant staat onder die titel met kleinere letters Een autobiografie. Op de achterflap de voor mij zeer herkenbare foto van zijn Nigeriaanse Aliens Registration Certificate, het document dat bewijst dat de houder legaal in het land verblijft en er mag werken. Iedere keer dat je naar een buitenlandse bestemming vliegt en weer terugkomt of de landgrens met een buurland oversteekt wordt het heen en weer afgestempeld. Als dat vergat te doen, kreeg je een behoorlijk norse waarschuwing.... Onder elkaar noemden we dat “extra paspoort” het Vreemdelingenboekje. Dat was vrijwel zeker de enige reden waarom ik 60 000 uur begin 1999 op doorreis naar Rio de Janeiro in mijn favoriete Rotterdamse tweedehands boekwinkel kocht. Mijn eigen Vreemdelingenboekjes, ik heb er een stuk of 10, waren zoals dat van Krol afgegeven door het in Ikeja bij het internationale vliegveld van Lagos gevestigde Alliens Office, de Vreemdelingendienst. Net als Gerrit Krol werkte ik voor Shell, iets dat een band schept, hoewel ik hem nooit heb ontmoet. Toen ik eind 1989 in Lagos ging werken, was hij net naar elders overgeplaatst of misschien wel met pensioen gegaan. Mijn eerste stempel heeft als aankomstdatum 27 oktober 1989, het laatste als definitieve vertrekdatum 2 juni 1999. 60 000 Uur staat voor Krol, die wiskunde had gestudeerd, gelijk aan slechts 7 jaar en een dag of 2. Een normaal jaar van 365 dagen van 24 uur telt 8.760 uur, deel 60.000 door 8.760 en dan kom je op 7 jaar uit. Lang niet genoeg voor een echte biografie van iemand die 79 jaar oud in 2013 overleed. In het hoofdstuk waarin hij kort iets schrijft over de bijna drie jaar dat hij in Nigeria werkte, noteert Krol: Nigerianen zijn een volk van oplichters. Dat is hun cultuur, hun heimelijke trots, daarin ligt hun onderlinge waarde, en ik zeg het zonder ironie. De westerse wereld heeft te maken met Joegoslavische souteneurs, Poolse autodieven, Chinese afpersers, Russische gangsters en Nigeriaanse oplichters, welke laatsten hun duister vak uitoefenen met een onwaarschijnlijke perfectie.

In Nigeria heette dat geld uit de zakken kloppen van op verschrikkelijk makkelijk geld beluste Nigerianen, doch vooral in Europa en de Verenigde Staten wonende op verschrikkelijk gemakkelijk geld beluste niet-Nigerianen 4-1-9. Four-One-Nine. Het artikel in het Wetboek van Strafrecht waarin het over de Advanced Fee Fraud gaat: het onder valse voorwendselen mensen belazeren. Nou ja, eigenlijk mensen belazeren die dolgraag belazerd willen worden. Tot op de dag van vandaag begrijp ik niet welk weldenkend mens die lulverhalen van een totaal onbekend iemand geloofde, vervolgens geld overmaakte met het idee binnen niet al te lange tijd het veelvoud terug te zullen krijgen en daarna verbaasd, maar vooral verontwaardigd te reageren als ze tot de ontdekking kwamen dat het beloofde geld uitbleef omdat “er wat was tussengekomen” en de “inleg” niet kon worden terugbetaald, dus was verdwenen.

Kort geleden was het weer eens zover, iemand in mijn Nigeriaanse schoonfamilie moest uit de brand worden geholpen, uiteraard een financiële brand. Dit was voordat de nieuwe president was verkozen en er nog een zwarte geldmarkt bestond met een veel betere wisselkoers dan bij de bank én waar uiteraard contant moest worden afgerekend. Wat die zwarte geldmarkt betreft beschouw ik mijzelf als een ervaringsdeskundige. Dat werd ik vooral nadat in 2002 de vaste wisselkoers tussen de Argentijnse Peso en de Amerikaanse Dollar was losgelaten en het geleidelijk aantrekkelijker werd om de Peso's voor mijn dagelijkse uitgaven op de zwarte markt te kopen. In mijn vriendenkring kende iedereen wel een betrouwbaar zwart mannetje. Maar hoe het in Nigeria functioneerde wilde ik dat voor de zekerheid eerst controleren. Na wat heen en weer te hebben gebeld begreep ik dat als de ontvanger een US$ bankrekening heeft bij een Nigeriaanse bank de verstuurde dollars daar kunnen worden opgenomen om die daarna op de zwarte markt te gaan wisselen. Nou, eerst maar een klein bedragje en als dat goed gaat de rest. Nou het ging goed aan de Nigeriaanse kant en fout bij de Rabobank toen ik “de rest” wilde overmaken en al mijn rekeningen geblokkeerd bleken te zijn onder vermelding van bestedingsruimte -/- €399.999,94. Het bedrag dat ik wilde overmaken was minder 1% hiervan, lag ver onder het bedrag dat ik maximaal eenmalig kon overmaken en het saldo op mijn rekening was minstens 5 keer hoger. De klantonvriendelijke bank had niet eens de moeite genomen om te laten weten dat mijn rekeningen waren geblokkeerd en waarom, want het bedrag van de negatieve bestedingsruimte is een code die ik beter begreep dan de degene met wie ik sprak. Van 4-1-9 hadden ze nog nooit gehoord, maar of ik wist wat ik aan het doen was? Het begint meestal met een klein bedragje en daarna worden de rekeningen leeggeklauwd. Oftewel: ik was een domme jongen die werd belazerd zonder het in de gaten te hebben. Na onnodig veel gezeur van mijn kant werden de rekeningen zowaar gedeblokkeerd en kon het Nigeriaanse brandje worden geblust.