|
SOMS HERINNERT ARGENTINIË MIJ AAN
AFRIKA 6 KRUIDENDOKTERS (15-07-2002)
Argentinië lijkt beslist niet op Afrika,
het tegendeel is eerder waar. De bevolking
is bijna 100% blank en laat te pas en vooral
te onpas weten van Europese afkomst te zijn,
zelden kom ik op straat een donker gekleurde
medemens tegen. De zon schijnt ook veel
minder en als het regent, voelt het regenwater
aan als een koude douche. Lang niet zo lekker
als een lauwe tropische regenbui. Zeker,
de corruptie schijnt groot te zijn, maar
aan de andere kant is er een goede en functionerende
infrastructuur. De Argentijnen laten zich
er graag op voorstaan in het meest Europese
land van Latijns Amerika te wonen en hebben
er alles aan gedaan om Buenos Aires zoveel
mogelijk op Parijs te laten lijken: brede
boulevards en statige huizen. Ondanks dit
alles gebeuren er regelmatig dingen die
mij aan Afrika herinneren, zoals vandaag.
Op veel plaatsen in Afrika ga je als je
ziek bent niet naar een arts die aan een
universiteit medicijnen heeft gestudeerd
of die zich op een bepaald lichaamsdeel
of in bepaalde ziekte heeft gespecialiseerd.
Niet dat dit soort artsen er niet zijn,
maar vaak zijn er in de steden te weinig
of zijn ze onbetaalbaar en op het platteland
willen maar weinig medisch geschoolden wonen
of werken. Wat doe je dan? Je doet precies
hetzelfde wat je voorouders ook al deden,
je gaat naar de "native doctor"
of de "herbalist - de kruidendokter"
specialisten in de "traditionele geneeskunst."
Zo hebben de Zulu's de "sangoma"
veel landen in West Afrika de "fetisjist"
of voor de traditionele geestelijke gezondheidszorg
de "marabout".
De kennis van geneeskundige planten en kruiden
wordt van vader op zoon overgedragen en
de waarde hiervan wordt door de westerse
geneesmiddelenindustrie al lang niet meer
geringschattend afgedaan. Afrika is opnieuw
ontdekt, nu als een belangrijke bron van
medicinale planten. Hoewel er in samenwerking
met traditionele genezers veelal oprecht
wetenschappelijk onderzoek wordt gedaan,
wordt er ook flink gejat. Zo ging een researchinstituut
aan de haal met de duizenden jaren oude
kennis van de San (Bosjesmannen) over de
hongeronderdrukkende eigenschappen van delen
van de hoodia plant. De kennis werd gepatenteerd
en doorverkocht aan de farmaceutische industrie.
Ideaal om dieetpillen te produceren, nietwaar?
Via de rechter zijn de San er een paar maanden
geleden uiteindelijk in geslaagd het recht
op betaling voor het gebruik hun kennis
af te dwingen.
In veel Nigeriaanse steden kom je reclameborden
tegen voor "herbal clinics", veel
native doctors zijn met hun potentiële
klantenkring van het platteland naar de
stad gemigreerd. Op Tinubu Square, in het
hart van Lagos, kwam ik ooit de reclame
tegen voor de "DR. NDUBUISI HERBAL
CLINIC, REGISTERED IN NIG" met een
opsomming van alle specialismen: "Druiper
Specialist. Gespecialiseerd in het genezen
van alle seksueel overdraagbaare ziekten,
zoals druipers en syfilis. Impotentie, zwakke
erektie, onvruchtbaarheid of waterig sperma.
Aambeien, diarree, pijn in je borst of in
je zij, malaria, tyfus en reumatiek. We
behandelen ook al uw geestelijke problemen."
Rekening houdend met het feit dat de helft
van de bevolking analfabeet is, werd één
en ander daarna passend afgebeeld: een bloed
plassende man (SOZ), een hevig overgevende
vrouw (gewenste zwangerschap?) en een zonder
ophouden poepende man (diarree). De door
Dr. Ndubuisi voorgeschreven medicijnen waren
vlakbij te koop op de Yankara markt. Het
deel van de markt waar traditionele medicatie
wordt verkocht, wordt door de "apothekers"
trots als "de grootste openluchtapotheek
ter wereld" beschreven.
Vandaag bezocht ik de Feria de Mataderos,
een folkloristische zondagsmarkt aan de
rand van Buenos Aires. Tussen de ponchos
en de houtsnijwerkjes staat een kraam met
"herbas medicinales - geneeskrachtige
kruiden." Tegen een zeer redelijke
prijs is er tegen vrijwel iedere kwaal een
zakje kruiden te koop: Psoriasis 4 Pesos
(iets meer dan € 1), nerveuze spanningen
5 Pesos, incontinentie 2 Pesos en voor 6
Pesos heb je je potentie weer terug. "Het
anti-kaalheidskruid werkt aleen als je nog
haar hebt, je krijgt het er niet meer terug",
moet ik teleurgesteld aanhoren van Ulysses,
de "yerbalista" de kruidendokter.
Ulysses komt uit Uruguay en heeft acht jaar
geleden zijn baan als "gondolista -
vakkenvuller" bij een supermarkt opgegeven
en is in de kruidenhandel gegaan. Hij geeft
toe weinig van geneeskrachtige kruiden af
te weten en zijn kruiden in te kopen bij
"iemand die er wel heel erg veel van
afweet." In Uruguay is de markt niet
zo groot, maar in Argentinië loopt
het lekker. Zijn klanten zijn vooral mensen
van het platteland "die altijd al gewend
zijn geweest om voor zichzelf te zorgen".
"Je moest vroeger haast dood zijn,
voordat er een dokter werd bijgehaald"
zo licht hij toe.
Ik vertel hem over kruidendokters in Afrika
en zijn ogen lichten op "ik heb ook
Afrikaans bloed, mijn grootmoeder was een
Afrikaanse uit Brazilië en is na de
afschaffing van de slavernij naar Uruguay
gekomen." Het Afrikaanse bloed is ondertussen
zichtbaar verdund, slechts met moeite ontdek
ik nog iets van zijn grootmoeder's DNA.
In de bus terug naar huis krijg ik nostalgische
beelden van Lagos en de Yankara markt op
mijn netvlies, maar tegen nostalgie is helaas
geen kruid opgewassen.
|
