|
SOMS HERINNERT ARGENTINIË MIJ AAN
AFRIKA 8 - SPELEN MET VUUR (23-10-2002)
Argentinië lijkt beslist niet op Afrika,
het tegendeel is eerder waar. De bevolking
is bijna 100% blank en laat te pas en vooral
te onpas weten van Europese afkomst te zijn,
zelden kom ik op straat een donker gekleurde
medemens tegen. De zon schijnt ook veel
minder en als het regent, voelt het regenwater
aan als een koude douche. Lang niet zo lekker
als een lauwe tropische regenbui. Zeker,
de corruptie schijnt groot te zijn, maar
aan de andere kant is er een goede en functionerende
infrastructuur. De Argentijnen laten zich
er graag op voorstaan in het meest Europese
land van Latijns Amerika te wonen en hebben
er alles aan gedaan om Buenos Aires zoveel
mogelijk op Parijs te laten lijken: brede
boulevards en statige huizen. Ondanks dit
alles gebeuren er regelmatig dingen die
mij aan Afrika herinneren, zoals deze week.
"In Córdoba werd een auto gestolen
waarin een driejarig kind op de achterbank
lag te slapen. De dieven lieten het kind
vijf kilometer verder achter in de tuin
van een huis" zo meldde het televisienieuws.
Die hebben geluk gehad, was mijn spontane
reactie. Daarmee dacht ik niet zozeer aan
de ouders van het "gestolen" kind,
maar meer aan de autodieven.
Lagos, zomer 1990, ik woon nog geen jaar
in Nigeria. Het is lunchtijd en ik ben onderweg
van ons kantoor op Victoria Island naar
mijn flat in Ikoyi, één eiland
verder. De verkeerschaos lijkt die dag nog
erger dan normaal al het geval is. Op de
drukke kruispunten wordt het verkeer niet
met verkeerslichten geregeld, maar door
de speciale verkeersagenten "yellow
fevers" zoals hun bijnaam luidt. Behalve
als het te hard regent of de zon te fel
schijnt, want dan schuilen de yellow fevers.
Of als het tijd is om te
eten of te drinken of voor een plaspauze.
Als het verkeer de yellow fevers het hardst
nodig heeft, zijn ze meestal net ergens
anders. Op de kruising van Adeola Odeku
en Akim Adesola staat het verkeer muurvast.
Mensen stappen uit hun auto en lopen naar
een brandje midden op het kruispunt, ramptoerisme
kent geen grenzen. Mijn chauffeur is bezig
met zijn gebruikelijke kruipdoor - sluipdoor,
tien centimeter vooruit links, tien centimeter
vooruit rechts, stukje stoep, stukje middenberm,
langzaam maar zeker komen we dichterbij.
Zo zie ik voor het eerst van mijn leven
voor mijn ogen een mens levend verbranden.
"Wat gebeurt daar nou?" vraag
ik de chauffeur lichtelijk verbijsterd.
"Ah, Oga is tief, oh!" is het
half pidgin Engelse antwoord. "Zijn
verdiende loon!" voegt hij daar zeer
beslist aan toe.
Een moeder met een kind in de auto parkeert
bij het postkantoor van Victoria Island.
Het kind zit slapend achterin, de moeder
loopt snel het postkantoor in en terwijl
ze staat te wachten, ziet ze haar auto wegrijden.
"Olé, olé - dief, dief"
in het Yoruba schreeuwend, zet ze de achtervolging
in. Het verkeer in Adeola Odeku vlot meestal
niet zo erg en dat zal de dief fataal worden.
Op het kruispunt wordt hij door zijn achtervolgers
ingehaald en uit de auto gesleept. Bij de
vulcaniser - de openlucht bandenplakservice
op de hoek worden een buitenband en een
flesje benzine geconfisceerd. De dief moet
het hebben zien aankomen. De band wordt
om zijn nek gedaan, de benzine wordt over
hem uitgegoten en de vlam gaat erin. De
man verbrandt levend en ik zie hem stuiptrekkend
aan zijn eind komen. Een "necklace
- een halsband" zo heet deze straf,
die in Zuid Afrika ten tijde van de Apartheid
vaak op vermeende of echte verklikkers werd
toegepast. Vandaar dat ik vond dat de autodieven
in Córdoba geluk hadden.
Andere Argentijnse dieven die geluk hadden,
waar het de eenvoudige Nigeriaanse dieven
zo vaak aan lijkt te ontbreken, waren de
benzinedieven. Met enige regelmaat worden
we opgeschrikt door verschrikkelijke televisiebeelden
uit Nigeria van mensen die zwaar gewond
raken of levend verbranden. Tijdens het
illegaal aftappen van benzine uit een pijpleiding
is er dan weer eens iemand vergeten zijn
sigaret uit te doen of vonkte er een brommer
of een auto. Uit andere delen van de wereld
hoor je haast nooit berichten over ontploffende
pijpleidingen. In Argentinië, waar
de armoede op sommige plaatsen Afrikaanse
vormen begint aan te nemen, worden al dan
niet bewust Afrikaanse overlevingsstrategieën
toegepast. Het stelen van benzine uit pijpleidingen
begint op gang te komen. Volgens het dagblad
Pagina/12 arresteerde de politie van de
Provincie Buenos Aires begin deze maand
bij de stad Las Heras acht personen in verband
met het illegaal aftappen van benzine uit
de pijpleiding van Repsol/YPF, de grootste
oliemaatschappij van het land. Deze benzinedieven
hebben wat mij betreft óók
geboft. Of zouden ze gewoon wat voorzichtiger
te werk gaan dan hun Nigeriaanse evenknieën?
Hoewel ik liever niet nog een keer getuige
zou willen zijn van een autodief die met
een "halsband" om levend wordt
verbrand, was ik in gedachten wel even terug
bij de totale anarchie in het verkeer van
Lagos en bij die hopeloze yellow fevers
die de verkeerschaos eerder verergeren dan
oplossen. Maar ook bij de harde realiteit
van het dagelijks leven en de armoede in
Afrika. Wat dat betreft doet de snelle verarming
in Buenos Aires en Argentinië me trouwens
steeds vaker aan Afrika denken. De Argentijnse
auto- en benzinedieven hebben het waarschijnlijk
nog niet door, maar zij spelen met vuur.
|
